The Yoga of Parallax and Zenith Distance

मध्यलग्नसमे भानौ हरिजस्य न सम्भवः | अक्षोदङ्गध्यभक्रान्तिसाम्ये नावनतेरपि १

Madhyalagnasame bhānau harijasya na sambhavaḥ | Akṣodaṅghyabhakrāntisāmye nāvanaterapi || 1 ||

देशकालविशेषेण यथाऽवनतिसम्भवः | लम्बनस्यापि पूर्वान्यदिग्वशाच्च तथोच्यते २

deśakālaviśeṣeṇa yathā'vanatisambhavaḥ | lambanasyāpi pūrvānyadigvaśācca tathocyate

लग्नं पर्वान्तनाडीनां कुर्य्यात् स्वैरुदयासुभिः | तज्ज्याऽन्त्यापक्रमज्याघ्नी लम्बज्याप्तोदयाभिधा ३

lagnaṃ parvāntanāḍīnāṃ kuryyāt svairudayāsubhiḥ | tajyā'ntyāpakramajyāghnī lambajyāptodayābhidhā

तदा लङ्कोदयैर्लग्नं मध्यसंज्ञं यथोदितम् | तत्क्रान्त्यक्षांशसंयोगो दिक्साम्येऽन्तरमन्यथा ४

tadā laṅkodayairlagnaṃ madhyasaṃjñaṃ yathoditam | tatkrāntyakṣāṃśasaṃyogo diksāmye'ntaramanyathā

शेषं नतांशास्तन्मौवी मध्यज्या साऽभिधीयते | मध्योदयज्ययाऽभ्यस्ता त्रिज्याप्ता वर्गितं फलम् ५

śeṣaṃ natāṃśāstanmaurvī madhyajyā sā'bhidhīyate | madhyodayajyayā'bhyastā trijyāptā vargitaṃ phalam 5

मध्यज्यावर्गविश्लिष्टं दृक्क्षेपः शेषतः पदम् | तत्त्रिज्यावर्गविश्लेषान्मूलं शङ्कः स दृग्गतिः ६

madhyajyāvargaviśliṣṭaṃ dṛkṣepaḥ śeṣataḥ padam | tattrijyāvargaviśleṣānmūlaṃ śaṅkaḥ sa dṛggatiḥ || 6 ||

नतांशबाहुकोटिज्ये स्फुटे दृक्क्षेपदृग्गती | एकज्यावर्गतश्छेदो लब्धं दृग्गतिजीवया ७

natāṃśabāhukoṭijye sphuṭe dṛkkṣepadṛggatī | ekajyāvaṛgatashchedo labdhaṃ dṛggatijīvayā 7

मध्यलग्नार्कविश्लेषज्या छेदेन विभाजिता | रवीन्द्वोर्लम्बनं ज्ञेयं प्राक्पश्चाद् घटिकादिकम् ८

madhyalagnārkaviśleṣajyā chedena vibhājitā | ravīndvorlambanaṃ jñeyaṃ prākpaścād ghaṭikādikam || 8 ||

मध्यलग्नाधिके भानौ तिथ्यन्तात् प्रविशोधयेत् | धनमूनेऽसकृत् कर्म यावत् सर्वं स्थिरीभवेत् ६

madhyalagnādhike bhānau tithyantāt praviśodhayet | dhanamūne'sakṛt karma yāvat sarvaṁ sthirībhavet ||6||

दृक्क्षेपः शीततिग्मांश्वोर्मध्यभुक्त्यन्तराहतः | तिथिघ्नत्रिज्यया भक्तो लब्धं साऽवनतिर्भवेत् १०

dṛkṣepaḥ śītatigmāṃśvormadhyabhuktyantarāhataḥ | tithighnatrijyayā bhakto labdhaṃ sā'vanatirbhavet ||

दृक्क्षेपात् सप्ततिहृताद् भवेद्वाऽवनतिः फलम् | अथवा त्रिज्यया भक्तात् सप्तसप्तकसङ्गुणात् ११

dṛkṣepāt saptatihṛtād bhaved vā'vanatiḥ phalam | athavā trijjyayā bhaktāt saptasaptakasaṅguṇāt

मध्यज्यादिग्वशात् सा च विज्ञेया दक्षिणोत्तरा | सेन्दुविक्षेपदिक्साम्ये युक्ता विश्लेषिताऽन्यथा १२

madhyajyādigvaśāt sā ca vijñeyā dakṣiṇottarā | senduvikṣepadiksāmye yuktā viśleṣitā'nyathā

तथा स्थितिविमर्दार्धग्रासाद्यं तु यथोदितम् | प्रमाणं वलनाभीष्टग्रासादि हिमरश्मिवत् १३

tathā sthitivimardārdhagrasādyaṃ tu yathoditam | pramāṇaṃ valanābhīṣṭagrāsādi himaraśmivat

स्थित्यर्थोनाधिकात् प्राग्वत् तिथ्यन्ताल्लम्बनं पुनः | ग्रासमोक्षोद्भवं साध्यं तन्मध्यहरिजान्तरम् १४

Sthityarthonādhikāt prāgvat tithyantāllambanaṃ punaḥ | grāsamokṣodbhavaṃ sādhyaṃ tanmadhyaharijāntaram 14

प्राक्कपालेऽधिकं मध्याद् भवेत् प्राग्रहणं यदि | मौक्षिकं लम्बनं हीनं पश्चार्धे तु विपर्ययः १५

prākkapāle'dhikaṃ madhyād bhavet prāgrahaṇaṃ yadi | maukṣikaṃ lambanaṃ hīnaṃ paścārdhe tu viparyayaḥ || 15

तदा मोक्षस्थितिदले देयं प्राग्रहणे तथा | हरिजान्तरकं शोध्यं यत्रैतत् स्याद् विपर्ययः १६

tadā mokṣasthitidale deyaṃ prāgrahaṇe tathā | harijāntarakaṃ śodhyaṃ yatraitat syād viparyayaḥ || 16 ||

एतदुक्तं कपालैक्ये तद्भेदे लम्बनैकता | स्वे स्वे स्थितिदले योज्या विमर्दार्धेऽपि चोक्तवत् १७

etad uktaṃ kapālaikye tad bhede lambanaikatā | sve sve sthitidale yojyā vimardārdhe'pi coktavat || 17 ||