(Chapter 8)
प्रोच्यन्ते लिप्तिका भानां स्वभोगोऽथ दशाहतः | भवन्त्यतीतधिष्ण्यानां योगलिप्तायुता ध्रुवाः १
procyante liptikā bhānāṃ svabhogo'tha daśāhataḥ | bhavantyatītadhiṣṇyānāṃ yogaliptāyutā dhruvāḥ ||1||
अष्टार्णवाः शून्यकृताः पञ्चषष्टिर्नगेषवः | अष्टार्था अब्धयोऽष्टागा अङ्गागा मनवस्तथा २
aṣṭārṇavāḥ śūnyakṛtāḥ pañcaṣaṣṭirnageṣavaḥ | aṣṭārthā abdhayo'ṣṭāgā aṅgāgā manavastathā 2
कृतेषवो युगरसाः शून्यबाणा वियद्रसाः | खवेदाः सागरनगा गजागाः सागरर्तवः ३
kṛteṣavo yugarasāḥ śūnyabāṇā viyadrasāḥ | khavedāḥ sāgaranagā gajāgāḥ sāgarartavaḥ
मनवोऽथ रसा वेदा वैश्वमाप्यार्धभोगगम् | आप्यस्यैवाभिजित् प्रान्ते वैश्वान्ते श्रवणस्थितिः ४
manavo'tha rasā vedā vaiśvamāpyārdhabhogagam | āpyasyaivābhijit prānte vaiśvānte śravaṇasthitiḥ
त्रिचतुष्पादयोः सन्धौ श्रविष्ठा श्रवणस्य तु | स्वभोगतो वियन्नागाः षट्कृतिर्यमलाश्विनः ५
tricatuṣpādayoḥ sandhau śraviṣṭhā śravaṇasya tu | svabhogato viyannāgāḥ ṣaṭkṛtiryamalāśvinaḥ 5
रन्ध्राद्रयः क्रमादेषां विक्षेपाः स्वादपक्रमात् | दिङ्गासविषयाः सौम्ये याम्ये पञ्च दिशो नव ६
randhrādrayah kramādeṣāṁ vikṣepāḥ svādapakramāt | diṅgāsaviṣayāḥ saumye yāmye pañca diśo nava || 6 ||
सौम्ये रसाः खं याम्येऽगाः सौम्ये खार्कास्त्रयोदश | दक्षिणे रुद्रयमलाः सप्तत्रिंशदथोत्तरे ७
Saumye rasāḥ khaṃ yāmye'gāḥ saumye khārkāstrayodaśa | Dakṣiṇe rudrayamalāḥ saptatriṃśadathottare || 7 ||
याम्येऽध्यर्धत्रिककृता नव सार्धशरेषवः | उत्तरस्यां तथा षष्टिस्त्रिंशत् षट्त्रिंशदेव हि ८
yāmye 'dhyardhatrikakṛtā nava sārdhaśareṣavaḥ | uttarasyāṃ tathā ṣaṣṭistriṃśat ṣaṭtriṃśadeva hi
दक्षिणे त्वर्धभागस्तु चतुर्विंशतिरुत्तरे | भागाः षड्विंशतिः खं च दास्रादीनां यथाक्रमम् ६
dakṣiṇe tvar'dhabhāgas tu caturviṁśatir uttare | bhāgāḥ ṣaḍviṁśatiḥ khaṁ ca dāsrādīnāṁ yathākramam
अशीतिभागैर्याम्यायामगस्त्यो मिथुनान्तगः | विंशे च मिथुनस्यांशे मृगव्याधो व्यवस्थितः १०
aśītibhāgair yāmyāyām-agastyo mithunāntagaḥ | viṁśe ca mithunasyāṁśe mṛgavyādho vyavasthitaḥ || 10 ||
विक्षेपो दक्षिणे भागैः खार्णवैः स्वादपक्रमात् | हुतभुग्ब्रह्महृदयौ वृषे द्वाविंशभागगौ ११
vikṣepo dakṣiṇe bhāgaiḥ khārṇavaiḥ svādapakramāt | hutabhugbrahmahṛdayau vṛṣe dvāviṃśabhāgagau || 11 ||
अष्टाभिस्त्रिंशता चैव विक्षिप्तावुत्तरेण तौ | गोलं बध्वा परीक्षेत विक्षेपं ध्रुवकं स्फुटम् १२
aṣṭābhistriṁśatā caiva vikṣiptāvuttareṇa tau | golaṁ badhvā parīkṣeta vikṣepaṁ dhruvakaṁ sphuṭam 12
वृषे सप्तदशे भागे यस्य याम्योंऽशकद्वयात् | विक्षेपोऽभ्यधिको भिन्द्याद्रोहिण्याः शकटं तु सः १३
vṛṣe saptadaśe bhāge yasya yāmyoṃ'śakadvayāt | vikṣepo'bhyadhiko bhindyād-rohiṇyāḥ śakaṭaṃ tu saḥ
ग्रहवद् द्युनिशे भानां कुर्याद् दृक्कर्म पूर्ववत् | ग्रहमेलकवच्छेषं ग्रहभुक्त्या दिनानि च १४
grahavad dyuniśe bhānāṁ kuryād dṛkkarma pūrvavat | grahamelakavaccheṣaṁ grahabhuktyā dināni ca
एष्यो हीने ग्रहे योगो ध्रुवकादधिके गतः | विपर्ययाद् वक्रगते ग्रहे ज्ञेयः समागमः १५
eṣyo hīne grahe yogo dhruvakādadhike gataḥ | viparyayād vakragate grahe jñeyaḥ samāgamaḥ
फाल्गुन्योर्भाद्रपदयोस्तथैवाषढयोर्द्वयोः | विशाखाश्विनिसौम्यानां योगतारोत्तरा स्मृता १६
phālgunyorbhādrapadayostathaivāṣāḍhayordvayoḥ | viśākhāśvinisaumyānāṁ yogatārottarā smṛtā || 16 ||
पश्चिमोत्तरताराया द्वितीया पश्चिमे स्थिता | हस्तस्य योगतारा सा श्रविष्ठायाश्च पश्चिमा १७
Paścimottaratārāyā dvitīyā paścime sthitā | Hastasya yogatārā sā śraviṣṭhāyāśca paścimā || 17
ज्येष्ठाश्रवणमैत्राणां बार्हस्पत्यस्य मध्यमा | भरण्याग्नेयपित्र्याणां रेवत्याश्चैव दक्षिणा १८
jyeṣṭhāśravaṇamaitrāṇāṁ bārhaspatyasya madhyamā | bharaṇyāgneyapitryāṇāṁ revatyāś caiva dakṣiṇā || 18 ||
रोहिण्यादित्यमूलानां प्राची सार्पस्य चैव हि | यथा प्रत्यवशेषाणां स्थूला स्याद् योगतारका १६
Rohiṇyādityamūlānāṃ prācī sārpasya caiva hi | Yathā pratyavaśeṣāṇāṃ sthūlā syād yogatārakā
पूर्वस्यां ब्रह्महृदयादंशकैः पञ्चभिः स्थितः | प्रजापतिर्वृषान्तेऽसौ सौम्येऽष्टत्रिंशदंशकैः २०
Pūrvasyāṁ brahmahṛdayādaṁśakaiḥ pañcabhiḥ sthitaḥ | Prajāpatirvṛṣānte'sau saumye'ṣṭatriṁśadaṁśakaiḥ
अपांवत्सस्तु चित्राया उत्तरेंऽशैस्तु पञ्चभिः | बृहत् किञ्चिदतो भागैरापः षड्भिस्तथोत्तरे २१
apām vatsas tu citrāyā uttare 'mśais tu pañcabhiḥ | bṛhat kiñcid ato bhāgair āpaḥ ṣaḍbhis tathottare 21
