Mahavyakyas Upanishad

अथ होवाच भगवान्ब्रह्मापरोक्षानुभवपरोपनिषदं व्याख्यास्यामः ॥

atha hovāca bhagavānbrahmāparokṣānubhavaparopaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ ॥

गुह्याद्गुह्यतर मेषा न प्राकृतायोपदेष्टव्या । सात्त्विकायान्तर्मुखाय परिशुश्रूषवे॥

guhyādguhyatara meṣā na prākṛtāyopadeṣṭavyā । sāttvikāyāntarmukhāya pariśuśrūṣave॥

अथ संसृतिबन्धमोक्षयोर्विद्याविद्ये चक्षुषी उपसंहृत्य विज्ञायाविद्यालोकाण्डस्तमोदृक्॥

atha saṃsṛtibandhamokṣayorvidyāvidye cakṣuṣī upasaṃhṛtya vijñāyāvidyālokāṇḍastamodṛk॥

तमो हि शारीरप्रपञ्चमाब्रह्मस्थावरान्तमनन्ताखिलाजाण्डभूतम्। निखिलनिगमोदितसकामकर्मव्यवहारो लोकः ॥

tamo hi śārīraprapañcamābrahmasthāvarāntamanantākhilājāṇḍabhūtam। nikhilanigamoditasakāmakarmavyavahāro lokaḥ ॥

नैषोऽन्धकारोऽयमात्मा। विद्या हि काण्डान्तरादित्यो ज्योतिर्मण्डलं ग्राह्यं नापरम्॥

naiṣo'ndhakāro'yamātmā। vidyā hi kāṇḍāntarādityo jyotirmaṇḍalaṃ grāhyaṃ nāparam॥

असावादित्यो ब्रह्मेत्यजपयोपहितं हंसः सोऽहम्। प्राणापानाभ्यां प्रतिलोमानुलोमाभ्यां समुपलभ्यैवं सा चिरं लब्ध्वा त्रिवृदात्मनि ब्रह्मण्यभिध्यायमाने सच्चिदानन्दःपरमात्मा-विर्भवति ॥

asāvādityo brahmetyajapayopahitaṃ haṃsaḥ so'ham। prāṇāpānābhyāṃ pratilomānulomābhyāṃ samupalabhyaivaṃ sā ciraṃ labdhvā trivṛdātmani brahmaṇyabhidhyāyamāne saccidānandaḥparamātmā-virbhavati ॥

सहस्त्रभानुमच्छुरिता पूरितत्वादलीया पारावारपूर इव। नैषा समाधिः । नैषा योगसिद्धिः । नैषा मनोलयः । ब्रह्मैक्यं तत् ॥

sahastrabhānumacchuritā pūritatvādalīyā pārāvārapūra iva। naiṣā samādhiḥ । naiṣā yogasiddhiḥ । naiṣā manolayaḥ । brahmaikyaṃ tat ॥

आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे। सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः । नामानि कृत्वाऽभिवदन्यदास्ते ॥

ādityavarṇaṃ tamasastu pāre। sarvāṇi rūpāṇi vicitya dhīraḥ । nāmāni kṛtvā'bhivadanyadāste ॥

धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार। शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्त्रः तमेवं विद्वानमृत इह भवति । नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ॥

dhātā purastādyamudājahāra। śakraḥ pravidvānpradiśaścatastraḥ tamevaṃ vidvānamṛta iha bhavati । nānyaḥ panthā ayanāya vidyate ॥

यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः । तानि धर्माणि प्रथमान्यासन्। ते ह नाकं महिमानः सचन्ते। यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः॥

yajñena yajñamayajanta devāḥ । tāni dharmāṇi prathamānyāsan। te ha nākaṃ mahimānaḥ sacante। yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ॥

सोऽहमर्कः परं ज्योतिरर्कज्योतिरहं शिवः। आत्मज्योतिरहं शुक्रः सर्वज्योतिरसावदोम्॥

so'hamarkaḥ paraṃ jyotirarkajyotirahaṃ śivaḥ। ātmajyotirahaṃ śukraḥ sarvajyotirasāvadom॥

य एतदथर्वशिरोऽधीते । प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । तत्सायं प्रातः प्रयुञ्जानः पापोऽपापो भवति। मध्यन्दिनमादित्याभिमुखो-ऽधीयानः पञ्चमहापातकोपपातकात्प्रमुच्यते । सर्ववेदपारायणपुण्यं लभते। श्रीमहाविष्णुसा-युज्यमवाप्नोतीत्युपनिषत् ॥

ya etadatharvaśiro'dhīte । prātaradhīyāno rātrikṛtaṃ pāpaṃ nāśayati । sāyamadhīyāno divasakṛtaṃ pāpaṃ nāśayati । tatsāyaṃ prātaḥ prayuñjānaḥ pāpo'pāpo bhavati। madhyandinamādityābhimukho-'dhīyānaḥ pañcamahāpātakopapātakātpramucyate । sarvavedapārāyaṇapuṇyaṃ labhate। śrīmahāviṣṇusā-yujyamavāpnotītyupaniṣat ॥