Yogakundalini Upanishad

हेतुद्वयं हि चित्तस्य वासना च समीरणः । तयोर्विनष्ट एकस्मिस्तद्वावपि विनश्यतः ॥

hetudvayaṃ hi cittasya vāsanā ca samīraṇaḥ । tayorvinaṣṭa ekasmistadvāvapi vinaśyataḥ ॥

तयोरादौ समीरस्य जयं कुर्यान्नरः सदा। मिताहारश्चासनं च शक्तिचालस्तृतीयकः ॥

tayorādau samīrasya jayaṃ kuryānnaraḥ sadā। mitāhāraścāsanaṃ ca śakticālastṛtīyakaḥ ॥

एतेषां लक्षणं वक्ष्ये शृणु गौतम सादरम् । सुस्निग्धमधुराहारश्चतुर्थांशविवर्जितः ॥

eteṣāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇu gautama sādaram । susnigdhamadhurāhāraścaturthāṃśavivarjitaḥ ॥

भुज्यते शिवसंप्रीत्यै मिताहारः स उच्यते। आसनं द्विविधं प्रोक्तं पद्म वज्रासनं तथा॥

bhujyate śivasaṃprītyai mitāhāraḥ sa ucyate। āsanaṃ dvividhaṃ proktaṃ padma vajrāsanaṃ tathā॥

ऊर्वोपरि चेद्धत्ते उभे पादतले यथा । पद्मासनं भवेदेतत्सर्वपापप्रणाशनम्॥

ūrvopari ceddhatte ubhe pādatale yathā । padmāsanaṃ bhavedetatsarvapāpapraṇāśanam॥

वामाङिघ्रमूलकन्दाधो ह्यन्यं तदुपरि क्षिपेत् । समग्रीवशिर:कायो वज्रासनमितीरितम्॥

vāmāṅighramūlakandādho hyanyaṃ tadupari kṣipet । samagrīvaśira:kāyo vajrāsanamitīritam॥

कुण्डल्येव भवेच्छक्तिस्तां तु संचालयेद्बुधः । स्वस्थानादाभ्रुवोर्मध्यं शक्तिचालनमुच्यते ॥

kuṇḍalyeva bhavecchaktistāṃ tu saṃcālayedbudhaḥ । svasthānādābhruvormadhyaṃ śakticālanamucyate ॥

तत्साधने द्वयं मुख्यं सरस्वत्यास्तु चालनम्। प्राणरोधमथाभ्यासादृज्वी कुण्डलिनी भवेत्।।

tatsādhane dvayaṃ mukhyaṃ sarasvatyāstu cālanam। prāṇarodhamathābhyāsādṛjvī kuṇḍalinī bhavet।।

तयोरादौ सरस्वत्याश्चालनं कथयामि ते। अरुन्धत्येव कथिता पुराविद्भिः सरस्वती ॥

tayorādau sarasvatyāścālanaṃ kathayāmi te। arundhatyeva kathitā purāvidbhiḥ sarasvatī ॥

यस्याः संचालनेनैव स्वयं चलति कुण्डली। इडायां वहति प्राणे बद्ध्वा पद्मासनं दृढम्॥

yasyāḥ saṃcālanenaiva svayaṃ calati kuṇḍalī। iḍāyāṃ vahati prāṇe baddhvā padmāsanaṃ dṛḍham॥

द्वादशाङ्गुलदैयं च अम्बरं चतुरङ्गुलम्। विस्तीर्य तेन तन्नाडी वेष्टयित्वा ततः सुधीः ॥

dvādaśāṅguladaiyaṃ ca ambaraṃ caturaṅgulam। vistīrya tena tannāḍī veṣṭayitvā tataḥ sudhīḥ ॥

अङ्गुष्ठतर्जनीभ्यां तु हस्ताभ्यां धारयेद्दढम्। स्वशक्त्या चालयेद्वामे दक्षिणेन पुनःपुनः ॥

aṅguṣṭhatarjanībhyāṃ tu hastābhyāṃ dhārayeddaḍham। svaśaktyā cālayedvāme dakṣiṇena punaḥpunaḥ ॥

मुहूर्तद्वयपर्यन्तं निर्भयाच्यालयेत्सुधीः । ऊर्ध्वमाकर्षयेत्किंचित्सुषुम्नां कुण्डलीगताम्॥

muhūrtadvayaparyantaṃ nirbhayācyālayetsudhīḥ । ūrdhvamākarṣayetkiṃcitsuṣumnāṃ kuṇḍalīgatām॥

तेन कुण्डलिनी तस्याः सुषुम्नाया मुखं व्रजेत्। जहाति तस्मात्प्राणोऽयं सुषुम्नां व्रजति स्वतः ॥

tena kuṇḍalinī tasyāḥ suṣumnāyā mukhaṃ vrajet। jahāti tasmātprāṇo'yaṃ suṣumnāṃ vrajati svataḥ ॥

तुन्दे तु ताणं कुर्याच्च कण्ठसंकोचने कृते । सरस्वत्याश्चालनेन वक्षससचोर्ध्वगो मरुत् ॥

tunde tu tāṇaṃ kuryācca kaṇṭhasaṃkocane kṛte । sarasvatyāścālanena vakṣasasacordhvago marut ॥

सूर्येण रेचयेद्वायु सरस्वत्यास्तु चालने। कण्ठसंकोचनं कृत्वा वक्षसश्चोर्ध्वगो मरुत्॥

sūryeṇa recayedvāyu sarasvatyāstu cālane। kaṇṭhasaṃkocanaṃ kṛtvā vakṣasaścordhvago marut॥

तस्मात्संचालयेन्नित्यं शब्दगर्भां सरस्वतीम्। यस्याः संचालनेनैव योगी रोगैः प्रमुच्यते ॥

tasmātsaṃcālayennityaṃ śabdagarbhāṃ sarasvatīm। yasyāḥ saṃcālanenaiva yogī rogaiḥ pramucyate ॥

गुल्मं जलोदरः प्लीहा ये चान्ये तुन्दमध्यगा: सर्वे तु शक्तिचालेन रोगा नश्यन्ति निश्चयम्॥

gulmaṃ jalodaraḥ plīhā ye cānye tundamadhyagā: sarve tu śakticālena rogā naśyanti niścayam॥

प्राणरोधमथेदानीं प्रवक्ष्यामि समासतः। प्राणश्च देहगो वायुरायामः कुम्भकः स्मृतः ॥

prāṇarodhamathedānīṃ pravakṣyāmi samāsataḥ। prāṇaśca dehago vāyurāyāmaḥ kumbhakaḥ smṛtaḥ ॥

स एव द्विविध: प्रोक्तः सहितः केवलस्तथा। यावत्केवलसिद्धिः स्यात्तावत्सहितमभ्यसेत् ॥

sa eva dvividha: proktaḥ sahitaḥ kevalastathā। yāvatkevalasiddhiḥ syāttāvatsahitamabhyaset ॥