Amritabindu Upanishad

मनो हि द्विविधं प्रोक्तं शुद्धं चाशुद्धमेव च । अशुद्धं कामसंकल्पं शुद्धं कामविवर्जितम् ॥ १॥

manah hi dvividham proktam shuddham cha ashuddham eva cha . ashuddham kaamasankalpam shuddham kaama-vivarjitam .. 1..

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । बन्धाय विषयालसक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम् ॥ २॥

manah eva manushyaanaam kaaranam bandha-mokshayoh . bandhaaya vishayaa-saktam muktam nirvishayam smritam .. 2..

यतो निर्विषयस्यास्य मनसो मुक्तिरिष्यते । अतो निर्विषयं नित्यं मनः कार्यं मुमुक्षुणा ॥ ३॥

yatah nirvishayasya asya manasah muktih ishyate . atah nirvishayam nityam manah kaaryam mumukshunaa .. 3..

निरस्तविषयासंगं संनिरुद्धं मनो हृदि । यदाऽऽयात्यात्मनो भावं तदा तत्परमं पदम् ॥ ४॥

nirasta vishayaa-sangam sanniruddham manah hridi . yadaa aayaati aatmanah bhaavam tadaa tat paramam padam .. 4..

तावदेव निरोद्धव्यं यावद्धृदि गतं क्षयम् । एतज्ज्ञानं च ध्यानं च शेषो न्यायश्च विस्तरः ॥ ५॥

taavat eva niroddhavyam yaavat hridi gatam kshayam . etat jnaanam cha dhyaanam cha sheshah nyaayah cha vistarah .. 5..

नैव चिन्त्यं न चाचिन्त्यं न चिन्त्यं चिन्त्यमेव च । पक्षपातविनिर्मुक्तं ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ६॥

na eva chintyam na cha achintyam na chintyam chintyam eva tat . pakshapaata-vinirmuktam brahma sampadyate tadaa .. 6..

स्वरेण संधयेद्योगमस्वरं भावयेत्परम् । अस्वरेणानुभावेन न भावो भाव इष्यते ॥ ७॥

svarena sandhayet yogam asvaram bhaavayet param . asvarena anubhaavena bhaahav vaa abhaavah ishyate .. 7..

तदेव निष्कलं ब्रह्म निर्विकल्पं निरञ्जनम् । तद्ब्रह्माहमिति ज्ञात्वा ब्रह्म संपद्यते ध्रुवम् ॥ ८॥

tad eva nishkalam brahma nirvikalpam niranjanam . tat brahma aham iti jnaatvaa brahma sampadyate dhruvam .. 8..

निर्विकल्पमनन्तं च हेतुदृष्टान्तवर्जितम् । अप्रमेयमनादिं च यज्ज्ञात्वा मुच्यते बुधः ॥ ९॥

nirvikalpam anantam cha hetu-drishtaanta varjitam . aprameyam anaadim cha yat jnaatvaa muchyate budhah .. 9..

न निरोधो न चोत्पत्तिर्न बद्धो न च साधकः । न मुमुक्षुर्न वै मुक्त इत्येषा परमार्थता ॥ १०॥

na nirodhah na cha utpattih na baddhah na cha saadhakah . na mumukshuh na vai muktah iti eshaa paramaarthataa .. 10..

एक एवात्मा मन्तव्यो जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु । स्थानत्रयव्यतीतस्य पुनर्जन्म न विद्यते ॥ ११॥

eka eva aatmaa mantavyah jaagrat-swapna-sushuptishu . sthaana-traya-vyateetasya punarjanma na vidyate .. 11..

एक एव हि भूतात्मा भूते भूते व्यवस्थितः । एकधा बहुधा चैव दृश्यते जलचन्द्रवत् ॥ १२॥

eka eva hi bhootaatmaa bhoote bhoote vyavasthitah . ekadhaa bahudhaa cha eva drishyate jala-chandra-vat .. 12..

घटसंवृतमाकाशं नीयमाने घटे यथा । घटो नीयेत नाकाशः स जीवो नभउपमः ॥ १३॥

ghata samvritam aakaasham neeyamaane ghate yathaa . ghatah neeyeta na akaashah tathaa jeevo nabhopamah .. 13..

घटवद्विविधाकारं भिद्यमानं पुनः पुनः । तद्भग्नं न च जानाति स जानाति च नित्यशः ॥ १४॥

ghatavat vividhaakaaram bhidyamaanam punah punah . tat bhagnam na cha jaanaati sa jaanaati cha nityashah .. 14..

शब्दमायावृतो नैव तमसा याति पुष्करे । भिन्ने तमसि चैकत्वमेक एवानुपश्यति ॥ १५॥

shabda maayaa-vritah na eva tamasaa yaati pushkare . bhinne tamasi cha ekatwam eka eva anupashyati .. 15..

शब्दाक्षरं परं ब्रह्म तस्मिन्क्षीणे यदक्षरम् । तद्विद्वानक्षरं ध्यायेद्यदीच्छेच्छान्तिमात्मनः ॥ १६॥

shabda aksharam param brahma tasmin ksheene yad aksharam . tad vidvaan aksharam dhyaayet yadi icchet shaantim aatmanah .. 16..

द्वे विद्ये वेदितव्ये तु शब्दब्रह्म परं च यत् । शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १७॥

dwe vidye veditavye tu shabda-brahma param cha yat . shabda-brahmani nishnaatah param brahma-adhigacchhati .. 17..

ग्रन्थमभ्यस्य मेधावी ज्ञानविज्ञानतत्परः । पलालमिव धान्यार्थी त्यजेद्ग्रन्थमशेषतः ॥ १८॥

grantham-abhyasya medhaavee jnaana-vijnaana-tatparah . palaalam-iva dhaanyaarthi tyajet grantham asheshatah .. 18..

गवामनेकवर्णानां क्षीरस्याप्येकवर्णता । क्षीरवत्पश्यते ज्ञानं लिङ्गिनस्तु गवां यथा ॥ १९॥

gavaam-aneka-varnaanaam ksheerasya api eka-varnataa . ksheeravat pashyate jnaanam linginah tu gavaam yathaa .. 19..

घृतमिव पयसि निगूढं भूते भूते च वसति विज्ञानम् । सततं मनसि मन्थयितव्यं मनो मन्थानभूतेन ॥ २०॥

gritam-iva payasi nigoodham bhoote bhoote vasati vijnaanam . satatam manthayitavyam manasaa manthaanabhootena .. 20..

ज्ञाननेत्रं समाधाय चोद्धरेद्वह्निवत्परम् । निष्कलं निश्चलं शान्तं तद्ब्रह्माहमिति स्मृतम् ॥ २१॥

jnaana netram samaadhaaya cha uddharet vanhivat-param . nishkalam nischalam shaantam tad brahma aham iti smritam .. 21..

सर्वभूताधिवासं यद्भूतेषु च वसत्यपि । सर्वानुग्राहकत्वेन तदस्म्यहं वासुदेवः तदस्म्यहं वासुदेव इति ॥ २२॥

sarvabhoota-adhivaasam yat bhooteshu cha vasaty-api . sarva-anugraahaka-twena tad asmi aham vaasudevah tad asmi aham vaasudeva iti .. 22..