The Chapter on Practice

तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ॥ २.१॥

tapaḥsvādhyāyeśvarapraṇidhānāni kriyāyogaḥ .. 2.1..

समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ॥ २.२॥

samādhibhāvanārthaḥ kleśatanūkaraṇārthaśca .. 2.2..

अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः क्लेशाः ॥ २.३॥

avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ .. 2.3..

अविद्या क्षेत्रमुत्तरेषां प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम् ॥ २.४॥

avidyā kṣetramuttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām .. 2.4..

अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ॥ २.५॥

anityāśuciduḥkhānātmasu nityaśucisukhātmakhyātiravidyā .. 2.5..

दृग्दर्शनशक्त्योरेकात्मतेवास्मिता ॥ २.६॥

dṛgdarśanaśaktyorekātmatevāsmitā .. 2.6..

सुखानुशयी रागः ॥ २.७॥

sukhānuśayī rāgaḥ .. 2.7..

दुःखानुशयी द्वेषः ॥ २.८॥

duḥkhānuśayī dveṣaḥ .. 2.8..

स्वरसवाही विदुषोऽपि तथारूढोऽभिनिवेशः ॥ २.९॥

svarasavāhī viduṣo’pi tathārūḍho’bhiniveśaḥ .. 2.9..

ते प्रतिप्रसवहेयाः सूक्ष्माः ॥ २.१०॥

te pratiprasavaheyāḥ sūkṣmāḥ .. 2.10..

ध्यानहेयास्तद्वृत्तयः ॥ २.११॥

dhyānaheyāstadvṛttayaḥ .. 2.11..

क्लेशमूलः कर्माशयो दृष्टादृष्टजन्मवेदनीयः ॥ २.१२॥

kleśamūlaḥ karmāśayo dṛṣṭādṛṣṭajanmavedanīyaḥ .. 2.12..

सति मूले तद्विपाको जात्यायुर्भोगाः ॥ २.१३॥

sati mūle tadvipāko jātyāyurbhogāḥ .. 2.13..

ते ह्लादपरितापफलाः पुण्यापुण्यहेतुत्वात् ॥ २.१४॥

te hlādaparitāpaphalāḥ puṇyāpuṇyahetutvāt .. 2.14..

परिणामतापसंस्कारदुःखैर्गुणवृत्तिविरोधाच्च दुःखमेव सर्वं विवेकिनः ॥ २.१५॥

pariṇāmatāpasaṃskāraduḥkhairguṇavṛttivirodhācca duḥkhameva sarvaṃ vivekinaḥ .. 2.15..

हेयं दुःखमनागतम् ॥ २.१६॥

heyaṃ duḥkhamanāgatam .. 2.16..

द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ॥ २.१७॥

draṣṭṛdṛśyayoḥ saṃyogo heyahetuḥ .. 2.17..

प्रकाशक्रियास्थितिशीलं भूतेन्द्रियात्मकं भोगापवर्गार्थं दृश्यम् ॥ २.१८॥

prakāśakriyāsthitiśīlaṃ bhūtendriyātmakaṃ bhogāpavargārthaṃ dṛśyam .. 2.18..

विशेषाविशेषलिङ्गमात्रालिङ्गानि गुणपर्वाणि ॥ २.१९॥

viśeṣāviśeṣaliṅgamātrāliṅgāni guṇaparvāṇi .. 2.19..

द्रष्टा दृशिमात्रः शुद्धोऽपि प्रत्ययानुपश्यः ॥ २.२०॥

draṣṭā dṛśimātraḥ śuddho’pi pratyayānupaśyaḥ .. 2.20..