The Yoga of Karmic Etiology and Expiation for Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra
(Chapter 22)
पूर्वाषाढानक्षत्रम् — Chapter 22: Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra — Past- Life Karma & Atonements ( Padas 1–4)
पूर्वाषाढानक्षत्रस्य प्रथमचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ अयोध्यायां महादेवि वसिष्ठस्यैव चाश्रमे । श्रीधनेश्वरशर्मेति ब्राह्मणो न्यवसत्प्रिये ! ॥ १ ॥
pūrvāṣāḍhānakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || ayodhyāyāṃ mahādevi vasiṣṭhasyaiva cāśrame | śrīdhaneśvaraśarmeti brāhmaṇo nyavasatpriye ! || 1 ||
[Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra — Pada 1] The expiation for the first quarter of Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra is described. Lord Śiva said: O Mahādevī, O beloved! In Ayodhyā, in the hermitage of Vasiṣṭha, there lived a Brāhmaṇa named Śrīdhaneśvaraśarmā.
स पण्डितो गुणज्ञश्च धनी मानी विचक्षणः । स्त्री च पतिव्रता तस्य पतिसेवासु तत्परा ॥ २ ॥
sa paṇḍito guṇajñaśca dhanī mānī vicakṣaṇaḥ | strī ca pativratā tasya patisevāsu tatparā || 2 ||
He was learned, discerning, wealthy, respected, and sagacious. His wife was chaste and devoted to serving her husband.
पुत्रद्वयं तथा जातं विद्यावृत्तिर्बभूव सः । भागिनेयस्ततो देवि तद्धनेश्वरशर्मणः ॥ ३ ॥
putradvayaṃ tathā jātaṃ vidyāvṛttirbabhūva saḥ | bhāgineyastato devi taddhaneśvaraśarmaṇaḥ || 3 ||
Two sons were born to him, and he pursued a life of learning. Then, O Devī, Dhaneśvaraśarmā's sister's son (nephew) came.
तत्र वासार्थमायातः सपत्नीको वरानने ! तीर्थयात्राप्रसङ्गेन गृहे तस्यावसद्द्विजः ॥ ४ ॥
tatra vāsārthamāyātaḥ sapatnīko varānane ! tīrthayātrāprasaṅgena gṛhe tasyāvasaddvijaḥ || 4 ||
O lady of beautiful face! He came there to reside with his wife. On the occasion of a pilgrimage, that Brāhmaṇa stayed in his house.
मासमेकं स्थितस्तत्र भागिनेयस्ततो मृतः । दष्टः सर्पेण देवेशि कालपाशावृतो द्विजः ॥ ५ ॥
māsamekaṃ sthitastatra bhāgineyastato mṛtaḥ | daṣṭaḥ sarpeṇa deveśi kālapāśāvṛto dvijaḥ || 5 ||
Having stayed there for one month, that nephew then died. O Deveśī! The Brāhmaṇa, ensnared by the noose of time, was bitten by a serpent.
वर्षमात्रे ततो जाते भागिनेयस्य या वधूः । धनेश्वरे महाप्रीतिमकरोत्सा मम प्रिये ! ॥ ६ ॥
varṣamātre tato jāte bhāgineyasya yā vadhūḥ | dhaneśvare mahāprītimakarotsā mama priye ! || 6 ||
O my beloved! After a year had passed, the nephew's wife developed great affection for Dhaneśvara.
पुत्राणां मरणं देवि जातं तस्याघरूपिणः । गृहे स्वर्णं च रौप्यं च सर्वं तस्यै न्यवेदयत् ॥ ७ ॥
putrāṇāṃ maraṇaṃ devi jātaṃ tasyāgharūpiṇaḥ | gṛhe svarṇaṃ ca raupyaṃ ca sarvaṃ tasyai nyavedayat || 7 ||
O Devī! The sons of that sinful one died. He offered all the gold and silver in his house to her.
ततो बहुगते काले तस्य मृत्युरभूत्किल । यमदूतैर्महाघोरे नरके पातितः शिवे ! ॥ ८ ॥
tato bahugate kāle tasya mṛtyurabhūtkila | yamadūtairmahāghore narake pātitaḥ śive ! || 8 ||
Then, after a long time, he indeed died. O Śive! He was cast into a terrible hell by the messengers of Yama.
यमाज्ञया वरारोहे षष्टिवर्षसहस्रकम् । अन्यत्रापि कृतं पापं प्रयागे च विनश्यति ॥ ९ ॥
yamājñayā varārohe ṣaṣṭivarṣasahasrakam | anyatrāpi kṛtaṃ pāpaṃ prayāge ca vinaśyati || 9 ||
O lady of beautiful thighs! By Yama's command, he remained there for sixty thousand years. Sins committed elsewhere are destroyed in Prayāga.
प्रयागे यत्कृतं पापं रामपुर्यां विनश्यति । अयोध्यायां कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ १० ॥
prayāge yatkṛtaṃ pāpaṃ rāmapuryāṃ vinaśyati | ayodhyāyāṃ kṛtaṃ pāpaṃ vajralepo bhaviṣyati || 10 ||
A sin committed in Prayāga is destroyed in Rāmapurī. A sin committed in Ayodhyā becomes like an adamantine paste (unerasable).
नरकान्निःसृतो देवि बकयोनावजायत । पुनर्दर्दुरयोनिं वै काकयोनिं ततोऽगमत् ॥ ११ ॥
narakānniḥsṛto devi bakayonāvajāyata | punardardurayoniṃ vai kākayoniṃ tato'gamat || 11 ||
O Devī! Having emerged from hell, he was born in the womb of a crane. Then he went to the womb of a frog, and thereafter to the womb of a crow.
पुनर्मानुषयोन्यां वै धनधान्यसमन्वितः । जातः पुण्यतमे देशे देवगन्धर्वसेविते ॥ १२ ॥
punarmānuṣayonyāṃ vai dhanadhānyasamanvitaḥ | jātaḥ puṇyatame deśe devagandharvasevite || 12 ||
Again, he was born in a human womb, endowed with wealth and grain, in a most sacred land frequented by gods and Gandharvas.
सर्वविद्यासु विख्यातो गुणज्ञो रूपवांस्तथा । पूर्वजन्मनि देवेशि भागिनेयवधूं प्रति ॥ १३ ॥
sarvavidyāsu vikhyāto guṇajño rūpavāṃstathā | pūrvajanmani deveśi bhāgineyavadhūṃ prati || 13 ||
He is renowned in all branches of knowledge, discerning, and handsome. O Deveśī! In his previous birth, towards his nephew's wife,
संभोगं कृतवान् विप्रः कुक्षिपीडा ततः परम् । वंशच्छेदो विशालाक्षि कन्या वै बहवस्तथा ॥ १४ ॥
saṃbhogaṃ kṛtavān vipraḥ kukṣipīḍā tataḥ param | vaṃśacchedo viśālākṣi kanyā vai bahavastathā || 14 ||
O lady of large eyes! That Brāhmaṇa engaged in sexual intercourse, and thereafter suffered from abdominal pain, the destruction of his lineage, and had many daughters.
भागिनेयस्य वै द्रव्यं भुक्तं पूर्वमनेन वै । शरीरे बहुधा पीडा परस्त्रीगमनादनु ॥ १५ ॥
bhāgineyasya vai dravyaṃ bhuktaṃ pūrvamanena vai | śarīre bahudhā pīḍā parastrīgamanādanu || 15 ||
Indeed, he had previously enjoyed the wealth of his nephew. Consequently, he suffered various pains in his body due to illicit relations with another's wife.
अस्य शान्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं मम वल्लभे ! गृहवित्तषडंशेन पुण्यकार्यं च कारयेत् ॥ १६ ॥
asya śāntiṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ mama vallabhe ! gṛhavittaṣaḍaṃśena puṇyakāryaṃ ca kārayet || 16 ||
O my beloved! I shall now describe the expiation for this; listen carefully. One should perform meritorious deeds with one-sixth of one's household wealth.
गायत्री-जातवेदाभ्यां जपं वै कारयेत्ततः । दशांशं हवनं कृत्वा तर्पणं मार्जनं तथा ॥ १७ ॥
gāyatrī-jātavedābhyāṃ japaṃ vai kārayettataḥ | daśāṃśaṃ havanaṃ kṛtvā tarpaṇaṃ mārjanaṃ tathā || 17 ||
Then one should cause the recitation of the Gāyatrī and Jātaveda mantras. After performing Homa for one-tenth of the repetitions, Tarpana and Mārjana should also be done.
जीर्णोद्धारं वरारोहे कूपं चैव तडागकम् । तद्वदेव च वै कुर्य्यात्षष्टिवृक्षप्ररोपणम् ॥ १८ ॥
jīrṇoddhāraṃ varārohe kūpaṃ caiva taḍāgakam | tadvadeva ca vai kuryyātṣaṣṭivṛkṣapraropaṇam || 18 ||
O lady of beautiful thighs! One should also renovate dilapidated wells and ponds, and similarly plant sixty trees.
प्रयागे माघमासे तु तुलादानं प्रयत्नतः । धूम्रवर्णां तथा गां वै दद्याद्विप्राय सत्कृताम् ॥ १९ ॥
prayāge māghamāse tu tulādānaṃ prayatnataḥ | dhūmravarṇāṃ tathā gāṃ vai dadyādviprāya satkṛtām || 19 ||
One should diligently perform a Tulā-dāna (gift of one's weight in a commodity) in Prayāga during the month of Māgha, and also respectfully donate a smoke-colored cow to a Brāhmaṇa.
एवं कृते वरारोहे पूर्वपापं विशुध्यति । पुत्रोऽपि जायते देवि वन्ध्यत्वं च प्रशाम्यति ॥ २० ॥
evaṃ kṛte varārohe pūrvapāpaṃ viśudhyati | putro'pi jāyate devi vandhyatvaṃ ca praśāmyati || 20 ||
O lady with beautiful thighs, by doing this, past sins are purified. O Goddess, a son is born, and barrenness is pacified.
काकवन्ध्यत्वशान्त्यंर्थं रवियुक्तां तु सप्तमीम् । कृत्वा व्रतं वरारोहे सुवर्णं दानमाचरेत् ॥ २१ ॥
kākavandhyatvaśāntyaṃrthaṃ raviyuktāṃ tu saptamīm | kṛtvā vrataṃ varārohe suvarṇaṃ dānamācaret || 21 ||
O lady with beautiful thighs, for the pacification of kākavandhyatva (a type of barrenness), one should observe a vow on a Saptamī day conjoined with the Sun, and then perform the donation of gold.
शय्यादानं ततो दद्यान्मृतवत्सा सुपुत्रिणी । सर्वे रोगाः क्षयं यान्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ २२ ॥
śayyādānaṃ tato dadyānmṛtavatsā suputriṇī | sarve rogāḥ kṣayaṃ yānti nātra kāryā vicāraṇā || 22 ||
Thereafter, one should give the gift of a bed. Even a woman whose children die (Mṛtavatsā) will have good sons. All diseases are destroyed; there is no doubt about this.
पूर्वाषाढानक्षत्रस्य द्वितीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ कर्णाटे वै ततो देवि पुरं च शिवसंज्ञकम् । वसन्ति तत्र बहवो वैश्याः पण्योपजीविनः ॥ १ ॥
pūrvāṣāḍhānakṣatrasya dvitīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || karṇāṭe vai tato devi puraṃ ca śivasaṃjñakam | vasanti tatra bahavo vaiśyāḥ paṇyopajīvinaḥ || 1 ||
[Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra — Pada 2] Lord Śiva said: O Goddess, in the Karṇāṭa country, there is a city named Śiva. Many Vaiśyas, who live by trade, reside there.
तन्मध्ये वैश्य एको हि धरणीकरविश्रुतः । तस्य रूपवती भार्या सुन्दरी बहु संयुताः ॥ २ ॥
tanmadhye vaiśya eko hi dharaṇīkaraviśrutaḥ | tasya rūpavatī bhāryā sundarī bahu saṃyutāḥ || 2 ||
Among them, one Vaiśya was renowned as Dharaṇīkara. He had a beautiful and very charming wife.
व्यापारेण महादेवि धनं बहु च संचितम् । ततो बहुदिने काले तस्य मित्रं द्विजोऽप्यभूत् ॥ ३ ॥
vyāpāreṇa mahādevi dhanaṃ bahu ca saṃcitam | tato bahudine kāle tasya mitraṃ dvijo'pyabhūt || 3 ||
O Mahādevī, he accumulated much wealth through trade. After a long time, a Brāhmaṇa became his friend.
ब्राह्मणः सोऽपि वै भ्रष्टः कष्टं भुक्त्वा दिने दिने । स्वर्णं शतपलं देवि हीरकं मौक्तिकं तथा ॥ ४ ॥
brāhmaṇaḥ so'pi vai bhraṣṭaḥ kaṣṭaṃ bhuktvā dine dine | svarṇaṃ śatapalaṃ devi hīrakaṃ mauktikaṃ tathā || 4 ||
That Brāhmaṇa, having fallen from prosperity, suffered day by day. O Goddess, he had one hundred palas of gold, diamonds, and pearls.
स्थापितं ब्राह्मणद्रव्यं स्वगृहे मित्रकारणात् । ततो वृद्धे तु संजाते वैश्यमृत्युरभूत्पुरा ॥ ५ ॥
sthāpitaṃ brāhmaṇadravyaṃ svagṛhe mitrakāraṇāt | tato vṛddhe tu saṃjāte vaiśyamṛtyurabhūtpurā || 5 ||
The Vaiśya kept the Brāhmaṇa's wealth in his own house due to friendship. Then, when he became old, the Vaiśya died.
पश्चात्पत्नी मृता तस्य व्रतिनी गर्ववर्जिता । वैश्यस्य चाभवत्स्वर्गं दिव्यवर्षसहस्रकम् ॥ ६ ॥
paścātpatnī mṛtā tasya vratinī garvavarjitā | vaiśyasya cābhavatsvargaṃ divyavarṣasahasrakam || 6 ||
Afterwards, his wife, who was devoted to vows and free from pride, also died. The Vaiśya attained heaven for a thousand divine years.
पत्न्या सह वरारोहे भुक्त्वा स्वर्गफलं ततः । बकयोनिं ततो लेभे चक्रवाको ततोऽभवत् ॥ ७ ॥
patnyā saha varārohe bhuktvā svargaphalaṃ tataḥ | bakayoniṃ tato lebhe cakravāko tato'bhavat || 7 ||
O lady with beautiful thighs, after enjoying the fruits of heaven with his wife, he then obtained the birth of a crane, and thereafter became a Cakravāka bird.
हंसयोन्यां ततो जातो मानुषत्वं ततोऽगमत् । पूर्वसंबन्धतः पूर्वपुण्यात्पातिव्रतादपि ॥ ८ ॥
haṃsayonyāṃ tato jāto mānuṣatvaṃ tato'gamat | pūrvasaṃbandhataḥ pūrvapuṇyātpātivratādapi || 8 ||
Then he was born in the species of a swan, and thereafter attained human birth, due to his past connections, past merits, and also due to the chastity of his wife.
पुनर्विवाहिता देवि ब्राह्मणस्वाऽपहारतः । वन्ध्या जाता तु सा नारी दुःखिता चाप्यऽहर्निशम् ॥ ९ ॥
punarvivāhitā devi brāhmaṇasvā'pahārataḥ | vandhyā jātā tu sā nārī duḥkhitā cāpya'harniśam || 9 ||
O Goddess, that woman was remarried, but due to the misappropriation of the Brāhmaṇa's wealth (in a previous life), she became barren and was distressed day and night.
तस्य देहेऽभवद्व्याधिः कफवातसमन्वितः । धनाढ्यो बहुधा कन्या जायन्ते च पुनः पुनः ॥ १० ॥
tasya dehe'bhavadvyādhiḥ kaphavātasamanvitaḥ | dhanāḍhyo bahudhā kanyā jāyante ca punaḥ punaḥ || 10 ||
His body was afflicted with diseases related to Kapha and Vāta. Though wealthy, many daughters were born to him again and again.
अस्य निग्रहहेत्वर्थं शृणु सर्वं वरानने ! यद्गृहे वित्तमर्द्धं तद्ब्राह्मणाय समर्पयेत् ॥ ११ ॥
asya nigrahahetvarthaṃ śṛṇu sarvaṃ varānane ! yadgṛhe vittamarddhaṃ tadbrāhmaṇāya samarpayet || 11 ||
O lady with a beautiful face, listen to everything for the sake of pacifying this affliction! Whatever wealth is in his house, half of it should be offered to a Brāhmaṇa.
ॐ लक्ष्म्यै नमोऽथ मन्त्रेण दशायुतजपं ततः । दशांशं हवनं तद्वत्तर्पणं मार्जनं तथा ॥ १२ ॥
oṃ lakṣmyai namo'tha mantreṇa daśāyutajapaṃ tataḥ | daśāṃśaṃ havanaṃ tadvattarpaṇaṃ mārjanaṃ tathā || 12 ||
Then, one should perform one hundred thousand repetitions of the mantra 'Om Lakṣmyai Namaḥ', followed by one-tenth of that as Homa, and similarly Tarpana and Mārjana.
गामेकां कृष्णवर्णां वै स्वर्णयुक्तां सवत्सकाम् । ब्राह्मणाय ततो दद्यान्मुक्तालाङ्गूलसंयुताम् ॥ १३ ॥
gāmekāṃ kṛṣṇavarṇāṃ vai svarṇayuktāṃ savatsakām | brāhmaṇāya tato dadyānmuktālāṅgūlasaṃyutām || 13 ||
Then, one should donate a black-colored cow, adorned with gold and with its calf, and with its tail decorated with pearls, to a Brāhmaṇa.
भोजनं कारयेत्पूज्यान् ब्राह्मणान्वेदपारगान् । शतं वा द्विशतं देवि त्रिशतं वा विशेषतः ॥ १४ ॥
bhojanaṃ kārayetpūjyān brāhmaṇānvedapāragān | śataṃ vā dviśataṃ devi triśataṃ vā viśeṣataḥ || 14 ||
O Goddess, one should arrange a meal for revered Brāhmaṇas who are well-versed in the Vedas, specifically one hundred, or two hundred, or three hundred of them.
पलैः शतैः सुवर्णस्य वेदीं कृत्वा विचक्षणः । तन्मध्ये च द्विजस्यैव रौप्यस्यैव च चाकृतिम् ॥ १५ ॥
palaiḥ śataiḥ suvarṇasya vedīṃ kṛtvā vicakṣaṇaḥ | tanmadhye ca dvijasyaiva raupyasyaiva ca cākṛtim || 15 ||
The wise person should construct an altar of gold weighing one hundred palas, and in its center, an image of a Brāhmaṇa made of silver.
पूजयेच्छ्रद्धया देवि मन्त्रेणैव पुनः पुनः । ब्रह्मंस्त्वं कपिलो विष्णुः सर्वसाक्षी जगन्मयः ॥ १६ ॥
pūjayecchraddhayā devi mantreṇaiva punaḥ punaḥ | brahmaṃstvaṃ kapilo viṣṇuḥ sarvasākṣī jaganmayaḥ || 16 ||
O Devī, one should worship it repeatedly with devotion, using this mantra: "O Brahman, you are Kapila, Viṣṇu, the witness of all, and pervading the universe."
ममापराधं देवेश क्षम्यतां पूर्वजन्मनः । द्रव्यं मित्रस्य भो देवि स्थापितं स्वगृहे मया ॥ १७ ॥
mamāparādhaṃ deveśa kṣamyatāṃ pūrvajanmanaḥ | dravyaṃ mitrasya bho devi sthāpitaṃ svagṛhe mayā || 17 ||
O Lord of Devas, forgive my offense from a previous birth. O Devī, I had kept a friend's property in my house.
न दत्तं वै मयाऽज्ञानात् क्षम्यतां परमेश्वर ! मन्त्रेणानेन देवेशि पूजनं विधिपूर्वकम् ॥ १८ ॥
na dattaṃ vai mayā'jñānāt kṣamyatāṃ parameśvara ! mantreṇānena deveśi pūjanaṃ vidhipūrvakam || 18 ||
I did not return it due to ignorance; O Supreme Lord, forgive me! O Goddess of Devas, worship should be performed methodically with this mantra.
पूजयित्वा ततो देवि ब्राह्मणाय प्रदापयेत् । एवं कृत्वा वरारोहे शीघ्रं पुत्रः प्रजायते ॥ १९ ॥
pūjayitvā tato devi brāhmaṇāya pradāpayet | evaṃ kṛtvā varārohe śīghraṃ putraḥ prajāyate || 19 ||
O Devī, having worshipped, one should then offer it to a Brāhmaṇa. O Varārohe, by doing this, a son is quickly born.
काकवन्ध्या पुनर्देवि कन्यकाजननी तथा । पुत्रं प्रसूयते देवि न च कन्या प्रसूयते ॥ २० ॥
kākavandhyā punardevi kanyakājananī tathā | putraṃ prasūyate devi na ca kanyā prasūyate || 20 ||
O Devī, a woman who is a kākavandhyā or one who gives birth only to daughters, will bear a son and not a daughter.
मृतवत्सा लभेत्पुत्रं चिरञ्जीविनमुत्तमम् । व्याधयः संक्षयं यान्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ २१ ॥
mṛtavatsā labhetputraṃ cirañjīvinamuttamam | vyādhayaḥ saṃkṣayaṃ yānti nātra kāryā vicāraṇā || 21 ||
A woman whose children die will obtain an excellent, long-lived son. Diseases are destroyed; there is no doubt about this.
पूर्वाषाढानक्षत्रस्य तृतीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ अन्तर्वेदे विशालाक्षि लोध्रोवात्सीत्स पुण्यकृत् । गन्धर्वाख्ये पुरे देवि विख्याते यमुनातटे ॥ १ ॥
pūrvāṣāḍhānakṣatrasya tṛtīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || antarvede viśālākṣi lodhrovātsītsa puṇyakṛt | gandharvākhye pure devi vikhyāte yamunātaṭe || 1 ||
[Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra — Pada 3] Lord Śiva said: O Viśālākṣī, in Antarvedī, in the renowned city named Gandharva, on the bank of the Yamunā, there lived a virtuous Lodhra.
सुभाग्यवान् गुणज्ञो हि बहुभृत्यैः सुपूजितः । भूपतिस्तस्य देशस्य दाता भोक्ता विचक्षणः ॥ २ ॥
subhāgyavān guṇajño hi bahubhṛtyaiḥ supūjitaḥ | bhūpatistasya deśasya dātā bhoktā vicakṣaṇaḥ || 2 ||
He was very fortunate, knowledgeable of virtues, and well-respected by many servants. The king of that country was a generous giver, an enjoyer, and a wise person.
ब्राह्मणस्य हृता भूमिरज्ञानाद्वै सुरेश्वरि ! ब्राह्मणोऽपि विषं भुक्त्वा मृतस्तस्योपरि प्रिये ! ॥ ३ ॥
brāhmaṇasya hṛtā bhūmirajñānādvai sureśvari ! brāhmaṇo'pi viṣaṃ bhuktvā mṛtastasyopari priye ! || 3 ||
O Sureśvari, he had unknowingly seized a Brāhmaṇa's land. O Priye, the Brāhmaṇa also died by consuming poison because of this.
ततो बहुगते काले तस्य मृत्युरभूत्पुरा । यमदूतैर्महाघोरे कुम्भीपाके निपातितः ॥ ४ ॥
tato bahugate kāle tasya mṛtyurabhūtpurā | yamadūtairmahāghore kumbhīpāke nipātitaḥ || 4 ||
After a long time, he too died in that city. He was cast into the terrible Kumbhīpāka hell by the messengers of Yama.
यमाज्ञया वरारोहे युगमेकं च पातितः । महादुःखेन संतप्तो बहुकष्टं प्रलब्धवान् ॥ ५ ॥
yamājñayā varārohe yugamekaṃ ca pātitaḥ | mahāduḥkhena saṃtapto bahukaṣṭaṃ pralabdhavān || 5 ||
O Varārohe, by Yama's command, he was kept there for one Yuga. Tormented by great suffering, he experienced much hardship.
नरकान्निःसृतो देवि सूकरत्वं ह्यजायत । ऋक्षयोनिं ततो भूत्वा शुकयोनिं ततोऽगमत् ॥ ६ ॥
narakānniḥsṛto devi sūkaratvaṃ hyajāyata | ṛkṣayoniṃ tato bhūtvā śukayoniṃ tato'gamat || 6 ||
O Devī, having emerged from hell, he was born as a boar. From there, he became a bear, and then attained the birth of a parrot.
पुनर्मानुषयोनिर्वै मध्यदेशे वरानने ! धनधान्यसमायुक्तो वंशहीनो वरानने ! ॥ ७ ॥
punarmānuṣayonirvai madhyadeśe varānane ! dhanadhānyasamāyukto vaṃśahīno varānane ! || 7 ||
O Varānan, he was again born in a human form in the Middle Country, endowed with wealth and grain, but without progeny.
पूर्वजन्मनि देवेशि ऋता भूमिर्वरानने ! ब्राह्मणो वै मृतः पूर्वं तदुद्देशेन वै शिवे ! ॥ ८ ॥
pūrvajanmani deveśi ṛtā bhūmirvarānane ! brāhmaṇo vai mṛtaḥ pūrvaṃ taduddeśena vai śive ! || 8 ||
O Deveshi, O Varānan, in a previous birth, land was seized, and a Brāhmaṇa died because of it, O Śive!
अतः पुत्रविहीनोऽयं कन्यका बहु जायते । महारोगेण संतप्तो मृतपुत्रः पुनः पुनः ॥ ९ ॥
ataḥ putravihīno'yaṃ kanyakā bahu jāyate | mahārogeṇa saṃtapto mṛtaputraḥ punaḥ punaḥ || 9 ||
Therefore, he is without sons, and many daughters are born. Afflicted by great disease, his sons repeatedly die.
अस्य शान्तिमहं वक्ष्ये पूर्वपापस्य शान्तये । गायत्रीजातवेदाभ्यां त्र्यम्बकेन वरानने ! ॥ १० ॥
asya śāntimahaṃ vakṣye pūrvapāpasya śāntaye | gāyatrījātavedābhyāṃ tryambakena varānane ! || 10 ||
O Varānan, I shall now describe the expiation for this, for the pacification of his past sin, through the Gāyatrī, Jātavedas, and Tryambaka mantras.
दशायुतं जपः कार्यः प्रतिमन्त्रैः सुरेश्वरि ! दशांशं हवनं तद्वत् तर्पणं मार्जनं तथा ॥ ११ ॥
daśāyutaṃ japaḥ kāryaḥ pratimantraiḥ sureśvari ! daśāṃśaṃ havanaṃ tadvat tarpaṇaṃ mārjanaṃ tathā || 11 ||
O Sureśvari, ten thousand repetitions of each mantra should be performed. Similarly, one-tenth of that should be offered as Homa, and then Tarpana and Mārjana.
दशवर्णां ततो दद्याच्छतब्राह्मणभोजनम् । भूमिदानं ततः कुर्य्याच्छतविग्रहमानकम् ॥ १२ ॥
daśavarṇāṃ tato dadyācchatabrāhmaṇabhojanam | bhūmidānaṃ tataḥ kuryyācchatavigrahamānakam || 12 ||
Then one should donate cows of ten colors, feed one hundred Brāhmaṇas, and then donate land measuring one hundred vighas.
पलपञ्चसुवर्णस्य ब्राह्मणस्य तथाऽऽकृतिम् । पूजयित्वा यथान्यायं ब्राह्मणाय प्रदापयेत् ॥ १३ ॥
palapañcasuvarṇasya brāhmaṇasya tathā''kṛtim | pūjayitvā yathānyāyaṃ brāhmaṇāya pradāpayet || 13 ||
One should then have an image of a Brāhmaṇa made of five palas of gold, worship it according to the proper rites, and then donate it to a Brāhmaṇa.
प्रयागे मकरे मासि पत्न्या सह वरानने ! स्नानं कुर्याच्च देवेशि पूर्वपापस्य शुद्धये ॥ १४ ॥
prayāge makare māsi patnyā saha varānane ! snānaṃ kuryācca deveśi pūrvapāpasya śuddhaye || 14 ||
O beautiful-faced one! O chief of goddesses! One should bathe in Prayāga during the month of Makara (Capricorn) along with one's wife for the purification of past sins.
एवं कृत्वा वरारोहे पुत्रोत्पत्तिर्भवेच्छिवे ! वन्ध्यत्वं नाशमायाति काकवन्ध्या च गर्भिणी ॥ १५ ॥
evaṃ kṛtvā varārohe putrotpattirbhavecchive ! vandhyatvaṃ nāśamāyāti kākavandhyā ca garbhiṇī || 15 ||
O lady with beautiful thighs! By doing this, O Śivā, a son will be born. Barrenness is destroyed, and even a kākavandhyā becomes pregnant.
मृतवत्सा लभेत्पुत्रं चिरञ्जीविनमुत्तमम् । रोगाः सर्वे क्षयं यान्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ १६ ॥
mṛtavatsā labhetputraṃ cirañjīvinamuttamam | rogāḥ sarve kṣayaṃ yānti nātra kāryā vicāraṇā || 16 ||
A woman whose children have died will obtain an excellent son who lives long. All diseases are destroyed; there is no doubt about this.
पूर्वाषाढानक्षत्रस्य चतुर्थचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ अयोध्यायां विशालाक्षि मालाकारोऽवसत्पुरा । साधुवृत्तिरतः श्रीमान् ब्राह्मणानां च सेवकः ॥ १ ॥
pūrvāṣāḍhānakṣatrasya caturthacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || ayodhyāyāṃ viśālākṣi mālākāro'vasatpurā | sādhuvṛttirataḥ śrīmān brāhmaṇānāṃ ca sevakaḥ || 1 ||
[Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra — Pada 4] Lord Śiva said: O wide-eyed one! Formerly, in Ayodhyā, there lived a garland-maker (mālākāra) who was devoted to virtuous conduct, prosperous, and a servant of Brāhmaṇas.
तस्य पत्नी महादुष्टा कुलटा व्यभिचारिणी । माल्यं कृत्वा विशालाक्षि जीवयामास बान्धवान् ॥ १ ॥
tasya patnī mahāduṣṭā kulaṭā vyabhicāriṇī | mālyaṃ kṛtvā viśālākṣi jīvayāmāsa bāndhavān || 1 ||
O wide-eyed one! His wife was extremely wicked, unchaste, and adulterous. He, by making garlands, sustained his relatives.
तस्य मित्रं द्विजोऽप्येकः स्वर्णं लक्षद्वयं तथा । स्थापितं स्वगृहे तस्य गताश्च बहुवासराः ॥ ३ ॥
tasya mitraṃ dvijo'pyekaḥ svarṇaṃ lakṣadvayaṃ tathā | sthāpitaṃ svagṛhe tasya gatāśca bahuvāsarāḥ || 3 ||
And a Brāhmaṇa, a friend of his, had deposited two hundred thousand (two lakṣas) of gold in his house, and many days had passed since then.
याचितं तेन स्वं द्रव्यमर्धं प्राप्तं तदा प्रिये ! । तदर्धं च व्ययं जातं मालाकारस्य वै गृहे ॥ ४ ॥
yācitaṃ tena svaṃ dravyamardhaṃ prāptaṃ tadā priye ! | tadardhaṃ ca vyayaṃ jātaṃ mālākārasya vai gṛhe || 4 ||
O beloved! When that Brāhmaṇa requested his own wealth, he received half of it then. The other half had been spent in the garland-maker's house.
एवं बहुगते काले मालाकारो मृतः पुरा । अयोध्यायां विशालाक्षि स्वर्गंस्तस्याऽभवत्किल ॥ ५ ॥
evaṃ bahugate kāle mālākāro mṛtaḥ purā | ayodhyāyāṃ viśālākṣi svargaṃstasyā'bhavatkila || 5 ||
O wide-eyed one! After a long time had passed in this manner, the garland-maker died. Indeed, by dying in Ayodhyā, he attained heaven.
लक्षवर्षं वरारोहे भुक्तं स्वर्गफलं शुभम् । ततः पुण्यक्षये जाते मानुषत्वेऽभवत्पुनः ॥ ६ ॥
lakṣavarṣaṃ varārohe bhuktaṃ svargaphalaṃ śubham | tataḥ puṇyakṣaye jāte mānuṣatve'bhavatpunaḥ || 6 ||
O lady with beautiful thighs! He enjoyed the auspicious fruits of heaven for one hundred thousand years. Then, when his puṇya (merit) was exhausted, he was reborn in human form.
मध्यदेशे च देवेशि पुत्रकन्याविवर्जितः । तस्य पत्नी पुनर्देवि या स्थिता पूर्वजन्मनि ॥ ७ ॥
madhyadeśe ca deveśi putrakanyāvivarjitaḥ | tasya patnī punardevi yā sthitā pūrvajanmani || 7 ||
O chief of goddesses! In the Middle Country, he was devoid of sons and daughters. And his wife, O goddess, who existed in his previous birth, was again married to him.
विवाहिता च सा देवि व्याधियुक्ता ज्वरातुरा । अस्य शान्तिं वरारोहे शृणु मे परमेश्वरि ! ॥ ८ ॥
vivāhitā ca sā devi vyādhiyuktā jvarāturā | asya śāntiṃ varārohe śṛṇu me parameśvari ! || 8 ||
O goddess! Having been married, she became afflicted with disease and tormented by fever. O lady with beautiful thighs! O supreme goddess! Listen to me as I describe the śānti (propitiation) for this.
षडङ्गं जापयेत् प्राज्ञैः शिवपूजनपूर्वकम् । षडक्षरेण मन्त्रेण लक्षजाप्यं वरानने ! ॥ ९ ॥
ṣaḍaṅgaṃ jāpayet prājñaiḥ śivapūjanapūrvakam | ṣaḍakṣareṇa mantreṇa lakṣajāpyaṃ varānane ! || 9 ||
O beautiful-faced one! One should have the ṣaḍaṅga (six-limbed ritual) chanted by learned ones, preceded by the worship of Śiva, and perform one hundred thousand repetitions (a lakṣa jāpya) of the six-syllable mantra.
हवनं तद्दशांशेन मार्जनं तर्पणं तथा । श्रवणं मासमेकं तु चण्डिकाचरितत्रयम् ॥ १० ॥
havanaṃ taddaśāṃśena mārjanaṃ tarpaṇaṃ tathā | śravaṇaṃ māsamekaṃ tu caṇḍikācaritatrayam || 10 ||
One should perform Homa with one-tenth of that (the jāpya count), and similarly mārjana (purification) and tarpaṇa (libation) with one-tenth each. For one month, one should listen to the three Caritas (sections) of Caṇḍikā.
ततः षडंशं देवेशि ब्राह्मणाय समर्पयेत् । ततो गां कपिलां दद्यात्तिलधेनुं सुपूजिताम् ॥ ११ ॥
tataḥ ṣaḍaṃśaṃ deveśi brāhmaṇāya samarpayet | tato gāṃ kapilāṃ dadyāttiladhenuṃ supūjitām || 11 ||
O chief of goddesses! Then one should offer one-sixth of one's wealth to a Brāhmaṇa. Thereafter, one should donate a tawny cow (kapilā gāṃ) and a well-worshipped tiladhenu (a cow made of sesame seeds).
अश्वं दद्याद्विशालाक्षि महिषीं दुग्धसंयुताम् । सुवर्णस्य कृतं वृक्षं फलपुष्पसमन्वितम् ॥ १२ ॥
aśvaṃ dadyādviśālākṣi mahiṣīṃ dugdhasaṃyutām | suvarṇasya kṛtaṃ vṛkṣaṃ phalapuṣpasamanvitam || 12 ||
O wide-eyed one! One should donate a horse or a buffalo yielding milk. One should also have a tree made of gold, adorned with fruits and flowers.
दद्याद्दशफलं देवि ततः पुत्रः प्रजायते । मृतवत्सा च या नारी काकवन्ध्या च रोगिणी ॥ १३ ॥
dadyāddaśaphalaṃ devi tataḥ putraḥ prajāyate | mṛtavatsā ca yā nārī kākavandhyā ca rogiṇī || 13 ||
O goddess! One should donate such a tree weighing ten palas. Thereafter, a son will be born. And a woman whose children have died, or a kākavandhyā, or a sick woman...
सर्वासां वाञ्छितं कार्यं जायते नात्र संशयः ।
sarvāsāṃ vāñchitaṃ kāryaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ |
All desired tasks are accomplished; there is no doubt about this.
Key Takeaways & AI Summary
This chapter explores the profound teachings of The Yoga of Karmic Etiology and Expiation for Pūrvāṣāḍhā Nakṣatra. It includes 73 verses detailing core themes like "pūrvāṣāḍhānakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || ayodhyāyāṃ mahādevi vasiṣṭhasyaiva cāśrame | śrīdhaneśvaraśarmeti brāhmaṇo nyavasatpriye ! || 1 ||", "sa paṇḍito guṇajñaśca dhanī mānī vicakṣaṇaḥ | strī ca pativratā tasya patisevāsu tatparā || 2 ||", "putradvayaṃ tathā jātaṃ vidyāvṛttirbabhūva saḥ | bhāgineyastato devi taddhaneśvaraśarmaṇaḥ || 3 ||".The classical Sanskrit treatise on karmic ripening (Karma Vipāka), Jyotiṣa Nakṣatra-pada diagnostics, and Vedic–Purāṇic atonements (Prāyaścitta) — presented as a dialogue between Lord Śiva and Goddess Pārvatī.