Revatī Nakṣatra — Past- Life Karmas and Ritual Atonements
(Chapter 29)
रेवतीनक्षत्रम् — Chapter 29: Revatī Nakṣatra — Past- Life Karma & Atonements ( Padas 1–4)
रेवतीनक्षत्रस्य प्रथमचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ मगधे विषये देवि लुब्धको वसति प्रिये ! प्रत्यहं मृगमांसेन व्ययं कुर्याद्दिने दिने ॥ १ ॥
revatīnakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || magadhe viṣaye devi lubdhako vasati priye ! pratyahaṃ mṛgamāṃsena vyayaṃ kuryāddine dine || 1 ||
[Revatī Nakṣatra — Pada 1] Lord Śiva said: O Devī, O Priye, a hunter lived in the country of Magadha. Day by day, he would spend his days by selling deer meat.
एवं सर्वं वयो जातं वृद्धे सति वरानने ! । मरणं तस्य वै यातं यमदूतैर्यमाज्ञया ॥ २ ॥
evaṃ sarvaṃ vayo jātaṃ vṛddhe sati varānane ! | maraṇaṃ tasya vai yātaṃ yamadūtairyamājñayā || 2 ||
Thus, his entire life passed. When he became old, O Varanane, his death occurred, and by the command of Yama, the messengers of Yama...
निक्षिप्तो नरके घोरे षष्टिवर्षसहस्रकम् । भुक्तं विविधजं दुःखं कृमिसूचीमुखैर्युतम् ॥ ३ ॥
nikṣipto narake ghore ṣaṣṭivarṣasahasrakam | bhuktaṃ vividhajaṃ duḥkhaṃ kṛmisūcīmukhairyutam || 3 ||
...threw him into a terrible hell for sixty thousand years. There he experienced various kinds of suffering, afflicted by worms with needle-like mouths.
नरकान्निःसृतो देवि मृगत्वं जायते खलु । शृगालस्य ततो योनिं छागयोनिस्ततोऽभवत् ॥ ४ ॥
narakānniḥsṛto devi mṛgatvaṃ jāyate khalu | śṛgālasya tato yoniṃ chāgayonistato'bhavat || 4 ||
O Devī, having emerged from hell, he was indeed born as a deer. Thereafter, he took birth as a jackal, and then as a goat.
मानुषत्वं ततो जातं धनधान्यसमन्वितम् । पूर्वजन्मनि देवेशि जलदानं च वै कृतम् ॥ ५ ॥
mānuṣatvaṃ tato jātaṃ dhanadhānyasamanvitam | pūrvajanmani deveśi jaladānaṃ ca vai kṛtam || 5 ||
Thereafter, he was born as a human, endowed with wealth and grain. O Deveśī, in a previous birth, he had performed the dāna (gift) of water.
धनाढ्यत्वं पुनर्जातो ह्यपुत्रो मृगताडनात् । पुत्राश्च बहवो जाता मरणं तेषु जायते ॥ ६ ॥
dhanāḍhyatvaṃ punarjāto hyaputro mṛgatāḍanāt | putrāśca bahavo jātā maraṇaṃ teṣu jāyate || 6 ||
He was reborn wealthy due to the gift of water, but childless due to the killing of deer. Many sons were born to him, but they all died.
रोगाणां च तथोत्पत्तिर्ज्वरश्चैव पुनः पुनः । शान्तिं शृणु वरारोहे पूर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ ७ ॥
rogāṇāṃ ca tathotpattirjvaraścaiva punaḥ punaḥ | śāntiṃ śṛṇu varārohe pūrvapāpapraṇāśinīm || 7 ||
And thus, the origin of diseases, and fever again and again. O lady with beautiful thighs, listen to the pacification that destroys previous sins.
गृहवित्तषडंशेन पुण्यकार्यं च कारयेत् । गायत्र्या वा शिवायेति जातवेदेति वै पुनः ॥ ८ ॥
gṛhavittaṣaḍaṃśena puṇyakāryaṃ ca kārayet | gāyatryā vā śivāyeti jātavedeti vai punaḥ || 8 ||
One should perform meritorious deeds with one-sixth of the household wealth, chanting the Gāyatrī mantra, or 'Śivāya', or 'Jātavedase' again.
दशायुतजपं कुर्याद्दशांशं हवनं ततः । दशांशं तर्पणं देवि मार्जनं तद्दशांशतः ॥ ९ ॥
daśāyutajapaṃ kuryāddaśāṃśaṃ havanaṃ tataḥ | daśāṃśaṃ tarpaṇaṃ devi mārjanaṃ taddaśāṃśataḥ || 9 ||
One should perform 100,000 repetitions (japa), then one-tenth of that as Homa. O Goddess, one-tenth of that as tarpana, and one-tenth of that as mārjana.
ततो वै भोजयेद्भक्त्या द्विजान् देवि दशांशतः । दशवर्णां ततो दद्याद्वृषभं भूषितं शुभम् ॥ १० ॥
tato vai bhojayedbhaktyā dvijān devi daśāṃśataḥ | daśavarṇāṃ tato dadyādvṛṣabhaṃ bhūṣitaṃ śubham || 10 ||
Then, O Goddess, one should devoutly feed Brāhmaṇas, one-tenth of the number. Thereafter, one should give cows of ten different colors and a well-decorated, auspicious bull.
पलपञ्चसुवर्णस्य माल्यं मेरुयुतं तु वै । ब्राह्मणाय ततो दद्याच्छय्यादानमनन्तरम् ॥ ११ ॥
palapañcasuvarṇasya mālyaṃ meruyutaṃ tu vai | brāhmaṇāya tato dadyācchayyādānamanantaram || 11 ||
Then, a garland of five pala of gold, adorned with a Meru, should be given to a Brāhmaṇa. Thereafter, a gift of a bed (śayyādāna) should be made.
एवं कृते वरारोहे पुत्रः खलु प्रजायते । व्याधयः संक्षयं यान्ति काकवन्ध्या लभेत्सुतम् ॥ १२ ॥
evaṃ kṛte varārohe putraḥ khalu prajāyate | vyādhayaḥ saṃkṣayaṃ yānti kākavandhyā labhetsutam || 12 ||
O lady with beautiful thighs, when this is done, a son is certainly born. Diseases are destroyed, and even a kākavandhyā obtains a son.
रेवतीनक्षत्रस्य द्वितीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ श्रीपुरे नगरे देवि द्विज एकोऽवसत्पुरा । पुत्रपौत्रयुतो देवि धनधान्यसमन्वितः ॥ १ ॥
revatīnakṣatrasya dvitīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || śrīpure nagare devi dvija eko'vasatpurā | putrapautrayuto devi dhanadhānyasamanvitaḥ || 1 ||
[Revatī Nakṣatra — Pada 2] Lord Śiva said: O Goddess, in ancient times, a Brāhmaṇa lived in the city of Śrīpura. O Goddess, he was endowed with sons, grandsons, wealth, and grains.
वैश्यकर्मरतो नित्यं क्रयविक्रयतत्परः । महिषीं वृषभं वस्त्रं चामरं गजवाजिनौ ॥ २ ॥
vaiśyakarmarato nityaṃ krayavikrayatatparaḥ | mahiṣīṃ vṛṣabhaṃ vastraṃ cāmaraṃ gajavājinau || 2 ||
He was always engaged in the work of a Vaiśya, intent on buying and selling. He would sell buffaloes, bulls, clothes, chowries, elephants, and horses.
प्रत्यहं विक्रयं कृत्वा कृतश्च धनसंग्रहः । एकदा तस्य वै गेहे गुरुपुत्रः समागतः ॥ ३ ॥
pratyahaṃ vikrayaṃ kṛtvā kṛtaśca dhanasaṃgrahaḥ | ekadā tasya vai gehe guruputraḥ samāgataḥ || 3 ||
Having sold these daily, he accumulated wealth. One day, a guru's son came to his house.
आदरं बहुधा कृत्वा मासे याते ततः शिवे ! गमनं च हरिद्वारे स्नानार्थं कृतवांस्तथा ॥ ४ ॥
ādaraṃ bahudhā kṛtvā māse yāte tataḥ śive ! gamanaṃ ca haridvāre snānārthaṃ kṛtavāṃstathā || 4 ||
Having shown much respect, O Śive, after a month had passed, he then went to Haridvāra for bathing.
गुरुपुत्रेण भो देवि स्वर्णमूर्तिद्वयं तथा । ब्राह्मणाय तु दत्तं वै ततो वै गमनं कृतम् ॥ ५ ॥
guruputreṇa bho devi svarṇamūrtidvayaṃ tathā | brāhmaṇāya tu dattaṃ vai tato vai gamanaṃ kṛtam || 5 ||
O Goddess, the guru's son gave two golden idols to the Brāhmaṇa, and then departed.
हरिद्वारं ततो गत्वा तत्र प्राणमथोऽत्यजत् । मूर्तिद्वयं गुरोश्चैव विक्रीतं तद्व्ययः कृतः ॥ ६ ॥
haridvāraṃ tato gatvā tatra prāṇamatho'tyajat | mūrtidvayaṃ guroścaiva vikrītaṃ tadvyayaḥ kṛtaḥ || 6 ||
Having gone to Haridvāra, he then gave up his life there. The Brāhmaṇa sold the two idols of the guru's son and spent the money.
एवं बहुगते काले मरणं ब्राह्मणस्य च । यमाज्ञया महादूतैर्नरके नाम कर्द्दमे ॥ ७ ॥
evaṃ bahugate kāle maraṇaṃ brāhmaṇasya ca | yamājñayā mahādūtairnarake nāma karddame || 7 ||
After a long time had passed in this manner, the Brāhmaṇa also died. By the command of Yama, he was cast by great messengers into the hell named Kardama.
निक्षिप्तो वै ततो देवि षष्टिवर्षसहस्रकम् । नरकान्निःसृतो देवि व्याघ्रयोनिस्ततोऽभवत् ॥ ८ ॥
nikṣipto vai tato devi ṣaṣṭivarṣasahasrakam | narakānniḥsṛto devi vyāghrayonistato'bhavat || 8 ||
O Goddess, he was cast there for sixty thousand years. O Goddess, having emerged from hell, he then obtained the birth of a tiger.
तीर्थे पुण्यतमे देवि कौसलायां सुरेश्वरि ! बिडालस्य ततो योनिं मानुषत्वं ततोऽभवत् ॥ ९ ॥
tīrthe puṇyatame devi kausalāyāṃ sureśvari ! biḍālasya tato yoniṃ mānuṣatvaṃ tato'bhavat || 9 ||
O Goddess, O Queen of the gods, in the most sacred pilgrimage site of Kausalā, he then obtained the birth of a cat, and thereafter human birth.
ब्राह्मणस्य कुले जन्म ज्ञानवान् प्रियदर्शनः । देवताराधने प्रीतिः परस्त्रीलम्पटस्तथा ॥ १० ॥
brāhmaṇasya kule janma jñānavān priyadarśanaḥ | devatārādhane prītiḥ parastrīlampaṭastathā || 10 ||
He was born in a Brāhmaṇa family, knowledgeable and pleasant to behold. He had devotion to the worship of deities, but was also lustful for other men's wives.
तस्यापत्यत्रयं देवि कन्यका पुत्रकौ तथा । तेषां वै मरणं जातं पुनः पुत्रो न जायते ॥ ११ ॥
tasyāpatyatrayaṃ devi kanyakā putrakau tathā | teṣāṃ vai maraṇaṃ jātaṃ punaḥ putro na jāyate || 11 ||
O Goddess, he had three children: one daughter and two sons. They all died, and no son was born again.
काकवन्ध्या भवेद्भार्या गौराङ्गी सुन्दरी तु सा । तन्वङ्गी दीर्घकेशी च स्वपतौ प्रियभाषिणी ॥ १२ ॥
kākavandhyā bhavedbhāryā gaurāṅgī sundarī tu sā | tanvaṅgī dīrghakeśī ca svapatau priyabhāṣiṇī || 12 ||
His wife became a kākavandhyā, though she was fair-bodied and beautiful, slender-limbed, long-haired, and spoke kindly to her husband.
तस्य पापक्षयं वक्ष्ये पुनः पुत्रो यतो भवेत् । हरिवंशश्रुतिं कुर्याद्गोपालस्य तु कीर्तनम् ॥ १३ ॥
tasya pāpakṣayaṃ vakṣye punaḥ putro yato bhavet | harivaṃśaśrutiṃ kuryādgopālasya tu kīrtanam || 13 ||
I shall now describe the expiation of his sins, by which he may again have a son. One should listen to the Harivaṃśa and perform kīrtana (chanting) of Gopāla.
वंशगोपालमन्त्रस्य गायत्रीमन्त्रकस्य च । लक्षद्वयं वरारोहे जपं वै कारयेत्सुधीः ॥ १४ ॥
vaṃśagopālamantrasya gāyatrīmantrakasya ca | lakṣadvayaṃ varārohe japaṃ vai kārayetsudhīḥ || 14 ||
O Varārohe! A wise person should cause two hundred thousand repetitions (japa) of the Vaṃśagopāla Mantra and the Gāyatrī Mantra.
हवनं तद्दशांशेन तर्पणं मार्जनं तथा । तुलसीवाटिकां कृत्वा तन्मूले विष्णुपूजनम् ॥ १५ ॥
havanaṃ taddaśāṃśena tarpaṇaṃ mārjanaṃ tathā | tulasīvāṭikāṃ kṛtvā tanmūle viṣṇupūjanam || 15 ||
One should perform Homa with one-tenth of that, and similarly Tarpaṇa and Mārjana. After creating a Tulasī garden, one should worship Viṣṇu at its root.
दशवर्णगवां दानं शय्यादानं विशेषतः । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छतसंख्यान्द्विजोत्तमान् ॥ १६ ॥
daśavarṇagavāṃ dānaṃ śayyādānaṃ viśeṣataḥ | brāhmaṇānbhojayetpaścācchatasaṃkhyāndvijottamān || 16 ||
One should donate cows of ten different colors, and especially a śayyādāna (donation of a bed). Afterwards, one should feed one hundred excellent Brāhmaṇas.
विष्णोश्च प्रतिमां कृत्वा सौवर्णीं दशभिः पलैः । पूजयित्वा विधानेन ब्राह्मणाय प्रदापयेत् ॥ १७ ॥
viṣṇośca pratimāṃ kṛtvā sauvarṇīṃ daśabhiḥ palaiḥ | pūjayitvā vidhānena brāhmaṇāya pradāpayet || 17 ||
After making a golden idol of Viṣṇu weighing ten palas, worshipping it according to the prescribed rites, one should donate it to a Brāhmaṇa.
एवं कृते न संदेहो वंशो भवति नान्यथा ॥ १८ ॥
evaṃ kṛte na saṃdeho vaṃśo bhavati nānyathā || 18 ||
When this is done, there is no doubt that the lineage will continue; it will not be otherwise.
रेवतीनक्षत्रस्य तृतीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ माणिक्ये च पुरे देवि वसन्ति बहवो जनाः । लवणकृद्वसत्येको प्रत्यहं लवणं कृतम् ॥ १ ॥
revatīnakṣatrasya tṛtīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || māṇikye ca pure devi vasanti bahavo janāḥ | lavaṇakṛdvasatyeko pratyahaṃ lavaṇaṃ kṛtam || 1 ||
[Revatī Nakṣatra — Pada 3] Lord Śiva said: O Devī, many people reside in the city of Māṇikya. There lived a salt-maker who made salt every day.
लवणं विक्रयेन्नित्यं व्ययं कृत्वा दिने दिने । तस्य मित्रं द्विजः कश्चिदागतस्तस्य वै गृहे ॥ २ ॥
lavaṇaṃ vikrayennityaṃ vyayaṃ kṛtvā dine dine | tasya mitraṃ dvijaḥ kaścidāgatastasya vai gṛhe || 2 ||
He would sell salt daily, making his living day by day. A certain Brāhmaṇa, his friend, came to his house.
धनाढ्यो रत्नसंयुक्तो तत्र वासमकारयत् । आदरं बहुसम्मानं कृत्वा मित्रेण वै शिवे ! ॥ ३ ॥
dhanāḍhyo ratnasaṃyukto tatra vāsamakārayat | ādaraṃ bahusammānaṃ kṛtvā mitreṇa vai śive ! || 3 ||
He was wealthy and adorned with jewels, and he took up residence there. O Śive! His friend showed him great respect and honor.
पत्नी शूद्रस्य वै हृष्टा पुंश्चली चपला तु सा । मासमेकं वरारोहे तस्य मित्रस्य वै स्थितिः ॥ ४ ॥
patnī śūdrasya vai hṛṣṭā puṃścalī capalā tu sā | māsamekaṃ varārohe tasya mitrasya vai sthitiḥ || 4 ||
The wife of that Śūdra was robust, and indeed, she was a fickle harlot. O Varārohe, that friend stayed there for one month.
मित्रपत्न्या विषं दत्तं ब्राह्मणाय तदा शिवे ! ब्राह्मणेन च न ज्ञातं भोजनाऽभ्यन्तरे तथा ॥ ५ ॥
mitrapatnyā viṣaṃ dattaṃ brāhmaṇāya tadā śive ! brāhmaṇena ca na jñātaṃ bhojanā'bhyantare tathā || 5 ||
Then, O Śive, the friend's wife gave poison to the Brāhmaṇa. The Brāhmaṇa did not know that it was mixed in his food.
ब्राह्मणस्याभवन्मृत्युरर्द्धरात्रे गते सति । नद्यां शवं ततस्त्यक्त्वा समगृह्णाच्च तद्धनम् ॥ ६ ॥
brāhmaṇasyābhavanmṛtyurarddharātre gate sati | nadyāṃ śavaṃ tatastyaktvā samagṛhṇācca taddhanam || 6 ||
After half the night had passed, the Brāhmaṇa died. Then, abandoning the corpse in the river, they seized his wealth.
ब्राह्मणार्थं च संगृह्य कृतं व्ययमहर्निशम् । भार्यया सह पुत्राभ्यां भुक्त्वा द्रव्यं वरानने ! ॥ ७ ॥
brāhmaṇārthaṃ ca saṃgṛhya kṛtaṃ vyayamaharniśam | bhāryayā saha putrābhyāṃ bhuktvā dravyaṃ varānane ! || 7 ||
O Varānanā! Having seized the Brāhmaṇa's wealth, he spent it day and night, enjoying the riches with his wife and sons.
ततो वृद्धे च वयसि मरणं समजायत । पश्चान्मृता तु सा भार्या कुलटा व्यभिचारिणी ॥ ८ ॥
tato vṛddhe ca vayasi maraṇaṃ samajāyata | paścānmṛtā tu sā bhāryā kulaṭā vyabhicāriṇī || 8 ||
Then, in old age, death occurred. Afterwards, his wife, the unchaste harlot, also died.
यमदूतैर्महाघोरे नरके पङ्कसंज्ञके । कुम्भीपाके तदा देवि निक्षिप्तश्च यमाज्ञया ॥ ९ ॥
yamadūtairmahāghore narake paṅkasaṃjñake | kumbhīpāke tadā devi nikṣiptaśca yamājñayā || 9 ||
Then, O Devī, by the command of Yama, he was cast by the messengers of Yama into the exceedingly dreadful hell named Paṅka and into Kumbhīpāka.
युगमेकं विशालाक्षि भुक्त्वा नरकयातनाम् । नरकान्निःसृतो देवि सूकरत्वं प्रजायते ॥ १० ॥
yugamekaṃ viśālākṣi bhuktvā narakayātanām | narakānniḥsṛto devi sūkaratvaṃ prajāyate || 10 ||
O Viśālākṣi! After enduring the torments of hell for one yuga, he emerged from hell, O Devī, and was born as a boar.
पुनः काकस्य वै योनिं बिडालत्वं ततोऽभवत् । मानुषत्वं ततो देवि देशे शुभ्रे तदाऽभवत् ॥ ११ ॥
punaḥ kākasya vai yoniṃ biḍālatvaṃ tato'bhavat | mānuṣatvaṃ tato devi deśe śubhre tadā'bhavat || 11 ||
Again, he took the birth of a crow, and then became a cat. Thereafter, O Devī, he was born as a human in a pure land.
पूर्वजन्मनि देवेशि कुरुक्षेत्रे यतो मृतः । अतो धनं भवेत्तस्य नाऽपत्यं द्विजहत्यया ॥ १२ ॥
pūrvajanmani deveśi kurukṣetre yato mṛtaḥ | ato dhanaṃ bhavettasya nā'patyaṃ dvijahatyayā || 12 ||
O Deveśi! Since he died in Kurukṣetra in his previous birth, he possesses wealth, but due to the killing of the Brāhmaṇa, he has no offspring.
शरीरे जायते व्याधिर्भार्या तस्य मृतप्रजा । अस्य पापस्य शमनीं शान्तिं शृणु वरानने ! ॥ १३ ॥
śarīre jāyate vyādhirbhāryā tasya mṛtaprajā | asya pāpasya śamanīṃ śāntiṃ śṛṇu varānane ! || 13 ||
Diseases arise in his body, and his wife gives birth to dead children. O beautiful-faced one, listen now to the pacification that remedies this sin!
गृहवित्ताष्टमं भागं ब्राह्मणाय समर्पयेत् । हवनं कारयेद्देवि कुण्डे योनिसुशोभिते ॥ १४ ॥
gṛhavittāṣṭamaṃ bhāgaṃ brāhmaṇāya samarpayet | havanaṃ kārayeddevi kuṇḍe yonisuśobhite || 14 ||
One should offer the eighth part of one's household wealth to a Brāhmaṇa. O Devī, one should perform a Homa in a beautiful Yoni-shaped Kunda.
चतुरस्रे वरारोहे दशांशविधिपूर्वकम् । तर्पणं तद्दशांशेन तद्दशांशेन मार्जनम् ॥ १५ ॥
caturasre varārohe daśāṃśavidhipūrvakam | tarpaṇaṃ taddaśāṃśena taddaśāṃśena mārjanam || 15 ||
O Varārohe, one should perform a Homa in a square Kunda, according to the prescribed method, for one-tenth of the main offering. Then, one-tenth of that should be Tarpana, and one-tenth of that should be Mārjana.
गां सवत्सां ततो दद्यात्स्वर्णरत्नविभूषिताम् । ब्राह्मणान् भोजयेत्पश्चात्कूष्माण्डं प्रददेत्सुधीः ॥ १६ ॥
gāṃ savatsāṃ tato dadyātsvarṇaratnavibhūṣitām | brāhmaṇān bhojayetpaścātkūṣmāṇḍaṃ pradadetsudhīḥ || 16 ||
Thereafter, one should donate a cow with its calf, adorned with gold and jewels. Afterwards, the wise person should feed Brāhmaṇas and offer a Kūṣmāṇḍa.
एवं कृते वरारोहे पुत्रो भवति नान्यथा ॥ १७ ॥
evaṃ kṛte varārohe putro bhavati nānyathā || 17 ||
O Varārohe, by doing this, a son is born; it is not otherwise.
रेवतीनक्षत्रस्य चतुर्थचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ अलर्कस्य पुरे देवि क्षत्रियो वसति प्रिये ! चन्द्रवर्मेति विख्यातः पत्नी देवी ततोऽभवत् ॥ १ ॥
revatīnakṣatrasya caturthacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || alarkasya pure devi kṣatriyo vasati priye ! candravarmeti vikhyātaḥ patnī devī tato'bhavat || 1 ||
[Revatī Nakṣatra — Pada 4] Lord Śiva said: O Devī, O beloved one, in the city of Alarka, there lived a Kṣatriya renowned as Candravarmā, and his wife was known as Devī.
क्षत्रधर्मरतो नित्यं धनाढ्यः शूरसंमतः । कृष्णदास इति ख्यातो विप्रस्तस्य पुरोहितः ॥ २ ॥
kṣatradharmarato nityaṃ dhanāḍhyaḥ śūrasaṃmataḥ | kṛṣṇadāsa iti khyāto viprastasya purohitaḥ || 2 ||
He was always devoted to the duties of a Kṣatriya, wealthy, and respected by heroes. A Brāhmaṇa named Kṛṣṇadāsa was his priest.
विप्राय प्रददौ भूमिं गिरिजे विग्रहे सति । ततो बहुदिने जाते दण्डस्तस्माच्च याचितः ॥ ३ ॥
viprāya pradadau bhūmiṃ girije vigrahe sati | tato bahudine jāte daṇḍastasmācca yācitaḥ || 3 ||
O Girije, during a conflict, he gave land to the Brāhmaṇa. After many days had passed, he then demanded a fine from that Brāhmaṇa.
ब्राह्मणोऽथावदद्देवि नाहं दण्ड्यः कदाचन । ततो रोषपरीतात्मा क्षत्रियो ब्राह्मणं प्रति ॥ ४ ॥
brāhmaṇo'thāvadaddevi nāhaṃ daṇḍyaḥ kadācana | tato roṣaparītātmā kṣatriyo brāhmaṇaṃ prati || 4 ||
Then, O Devī, the Brāhmaṇa said, 'I am never to be fined.' Thereupon, the Kṣatriya, filled with rage, spoke to the Brāhmaṇa.
दुर्वचश्चावदद्देवि ब्राह्मणं साधुसंमतम् । मरणं ब्राह्मणस्यैव भूम्युद्देशेन वै शिवे ! ॥ ५ ॥
durvacaścāvadaddevi brāhmaṇaṃ sādhusaṃmatam | maraṇaṃ brāhmaṇasyaiva bhūmyuddeśena vai śive ! || 5 ||
O Devī, he spoke harsh and abusive words to the Brāhmaṇa, who was respected by the virtuous. Indeed, O Śive, the Brāhmaṇa died on account of the land dispute.
ततो बहुगते वर्षे मरणं क्षत्रियस्तु तु । यमदूतैर्महाघोरैर्नरके नाम दारुणे ॥ ६ ॥
tato bahugate varṣe maraṇaṃ kṣatriyastu tu | yamadūtairmahāghorairnarake nāma dāruṇe || 6 ||
Then, after many years had passed, the Kṣatriya also died. He was cast by the exceedingly dreadful messengers of Yama into a terrible hell.
कुम्भीपाके सदा घोरे क्षिप्तवान्यमशासनात् । युगानां त्रयसंख्यानां नरके वास एव च ॥ ७ ॥
kumbhīpāke sadā ghore kṣiptavānyamaśāsanāt | yugānāṃ trayasaṃkhyānāṃ narake vāsa eva ca || 7 ||
By the command of Yama, he was always thrown into the dreadful Kumbhīpāka hell. Indeed, his residence in hell lasted for three Yugas.
नरकान्निःसृतो देवि प्रेतत्वं समजायत । सूकरस्य पुनर्योनिं ततो भवति मानुषः ॥ ८ ॥
narakānniḥsṛto devi pretatvaṃ samajāyata | sūkarasya punaryoniṃ tato bhavati mānuṣaḥ || 8 ||
O Devī, having emerged from hell, he attained the state of a Preta. Then he took birth in the womb of a boar, and thereafter became a human.
मध्यदेशे विशालाक्षि हिमविन्ध्याद्रिमध्यमे । धनधान्यसमायुक्तो ब्राह्मणानां च सेवकः ॥ ९ ॥
madhyadeśe viśālākṣi himavindhyādrimadhyame | dhanadhānyasamāyukto brāhmaṇānāṃ ca sevakaḥ || 9 ||
O Viśālākṣī, in the middle country, between the Himālaya and Vindhya mountains, he is endowed with wealth and grain, and is a servant of Brāhmaṇas.
इह जन्मनि देवेशि मरणं संततेर्ध्रुवम् । काकवन्ध्या भवेन्नारी मृतवत्सा पुनः पुनः ॥ १० ॥
iha janmani deveśi maraṇaṃ saṃtaterdhruvam | kākavandhyā bhavennārī mṛtavatsā punaḥ punaḥ || 10 ||
O Devīśī, in this birth, the death of his progeny is certain. His wife becomes a Kāka-Vandhyā or repeatedly gives birth to dead children.
शरीरे व्याधिरुत्पन्नो ज्वरश्चैव मुहुर्मुहुः । अस्य शान्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु देवि वरानने ! ॥ ११ ॥
śarīre vyādhirutpanno jvaraścaiva muhurmuhuḥ | asya śāntiṃ pravakṣyāmi śṛṇu devi varānane ! || 11 ||
Diseases have arisen in his body, and fever repeatedly afflicts him. I shall now declare the pacification for this; listen, O Devī, O beautiful-faced one!
गृहवित्तषडंशं तु ब्राह्मणाय प्रकल्पयेत् । गायत्रीमूलमंत्रेण पञ्चलक्षजपं तथा ॥ १२ ॥
gṛhavittaṣaḍaṃśaṃ tu brāhmaṇāya prakalpayet | gāyatrīmūlamaṃtreṇa pañcalakṣajapaṃ tathā || 12 ||
One should allot the sixth part of one's household wealth to a Brāhmaṇa, and also perform five lakh repetitions of the Mūla Mantra of Gāyatrī.
दशांशं कारयेद्देवि हवनं विधिपूर्वकम् । तर्पणं मार्जनं तद्वद्गोदानं च विशेषतः ॥ १३ ॥
daśāṃśaṃ kārayeddevi havanaṃ vidhipūrvakam | tarpaṇaṃ mārjanaṃ tadvadgodānaṃ ca viśeṣataḥ || 13 ||
O Devī, one should perform Homa for one-tenth of the main offering, according to the prescribed method. Similarly, Tarpana and Mārjana should be done, and especially the donation of a cow.
ब्राह्मणस्य ततो देवि प्रतिमां कारयेद्बुधः । पलपञ्चसुवर्णस्य वस्त्ररत्नविभूषिताम् ॥ १४ ॥
brāhmaṇasya tato devi pratimāṃ kārayedbudhaḥ | palapañcasuvarṇasya vastraratnavibhūṣitām || 14 ||
O Goddess, thereafter, an intelligent person should cause an image of a Brāhmaṇa to be made from five palas of gold, adorned with clothes and jewels.
ततो निर्माय प्रतिमां पूजयित्वा यथाविधि । मन्त्रेणानेन देवेशि पाद्यं गन्धादिकं पृथक् ॥ १५ ॥
tato nirmāya pratimāṃ pūjayitvā yathāvidhi | mantreṇānena deveśi pādyaṃ gandhādikaṃ pṛthak || 15 ||
O Lord of the gods, having thus made the image, one should worship it according to the prescribed rites, offering pādyam, gandha, and other items separately with this mantra.
वासुदेव जगन्नाथ शरणागतवत्सल ! ब्रह्महत्या कृता पूर्वं तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १६ ॥
vāsudeva jagannātha śaraṇāgatavatsala ! brahmahatyā kṛtā pūrvaṃ tatsarvaṃ kṣantumarhasi || 16 ||
O Vāsudeva, O Jagannātha, O protector of those who seek refuge! Please forgive all the sin of Brāhmaṇa-slaughter committed by me previously.
वल्मीकमृत्तिकां गृह्य वेदीं वै कारयेत्ततः । तन्मध्ये सर्वतोभद्रं रचितं दिव्यमण्डले ॥ १७ ॥
valmīkamṛttikāṃ gṛhya vedīṃ vai kārayettataḥ | tanmadhye sarvatobhadraṃ racitaṃ divyamaṇḍale || 17 ||
Thereafter, taking earth from an anthill, one should construct an altar. In its center, a Sarvatobhadra maṇḍala should be created within a divine circle.
तन्मध्ये प्रतिमां स्थाप्य ततो पूजां तु कारयेत् । ॐ वासुदेवाय नमः । ॐ जगन्नाथाय नमः । ॐ विष्णवे नमः । ॐ शार्ङ्गिणे नमः ॥ आचार्यं च ततो नत्वा शिवविष्णस्वरूपिणम् ॥ १८ ॥
tanmadhye pratimāṃ sthāpya tato pūjāṃ tu kārayet | oṃ vāsudevāya namaḥ | oṃ jagannāthāya namaḥ | oṃ viṣṇave namaḥ | oṃ śārṅgiṇe namaḥ || ācāryaṃ ca tato natvā śivaviṣṇasvarūpiṇam || 18 ||
Having placed the image in its center, one should then perform worship with the mantras: Oṃ Vāsudevāya Namaḥ, Oṃ Jagannāthāya Namaḥ, Oṃ Viṣṇave Namaḥ, Oṃ Śārṅgiṇe Namaḥ. Thereafter, one should bow to the Ācārya, who is the embodiment of Śiva and Viṣṇu.
प्रभोजयेत्ततो विप्रान्दक्षिणां दापयेत्ततः । ततो विसर्जनं कुर्याद्वाचकं प्रणिपत्य च । एवं कृते वरारोहे शीघ्रं पुत्रः प्रजायते ॥ २० ॥
prabhojayettato viprāndakṣiṇāṃ dāpayettataḥ | tato visarjanaṃ kuryādvācakaṃ praṇipatya ca | evaṃ kṛte varārohe śīghraṃ putraḥ prajāyate || 20 ||
Thereafter, one should feed the Brāhmaṇas and give dakṣiṇā. Then, bowing to the reciter (Vācaka), one should perform the dismissal. O lady of beautiful thighs, by doing this, a son is quickly born.
काकवन्ध्या लभेत्पुत्रं सर्वव्याधिप्रणाशनम् । मृतवत्सा च या नारी जीवत्पुत्रा च जायते ॥ २१ ॥
kākavandhyā labhetputraṃ sarvavyādhipraṇāśanam | mṛtavatsā ca yā nārī jīvatputrā ca jāyate || 21 ||
A woman who is a Kāka-Vandhyā (one who has only one child or whose children do not survive) obtains a son, and all her diseases are destroyed. And a woman whose children die becomes one whose children live.
यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते । अतः परतरं नास्ति सत्यं सत्यं वरानने ! ॥ २२ ॥
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate | ataḥ parataraṃ nāsti satyaṃ satyaṃ varānane ! || 22 ||
Whoever reads or listens to this is freed from all sins. There is nothing superior to this, truly, truly, O lady of beautiful face!
Key Takeaways & AI Summary
This chapter explores the profound teachings of Revatī Nakṣatra — Past- Life Karmas and Ritual Atonements. It includes 68 verses detailing core themes like "revatīnakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || magadhe viṣaye devi lubdhako vasati priye ! pratyahaṃ mṛgamāṃsena vyayaṃ kuryāddine dine || 1 ||", "evaṃ sarvaṃ vayo jātaṃ vṛddhe sati varānane ! | maraṇaṃ tasya vai yātaṃ yamadūtairyamājñayā || 2 ||", "nikṣipto narake ghore ṣaṣṭivarṣasahasrakam | bhuktaṃ vividhajaṃ duḥkhaṃ kṛmisūcīmukhairyutam || 3 ||".The classical Sanskrit treatise on karmic ripening (Karma Vipāka), Jyotiṣa Nakṣatra-pada diagnostics, and Vedic–Purāṇic atonements (Prāyaścitta) — presented as a dialogue between Lord Śiva and Goddess Pārvatī.