Tripura Rahasya Chapter 18, Verse 82
The Grandeur of the Path of Knowledge (ज्ञानयोगवैभवम्)
Verse 82
अभ्यासेनाविलीनाथ .ज्ञानस्याप्रतिबन्धिकाः । ओर संगका त्याग किये हुए हूँ। वसिष्ठको देखो, वे बड़े कमकाण्डी ओर सनकादिक संनन््यासी हैं | ७५ | नारदजी भक्तिभावमें लीन रहते हैं, शुक्राचाय देत्योंका पक्ष लेकर कविता करनेमें लगे रहते हैं और वृहस्पतिजी देवताओंका पक्ष लेने वाले हैं || ७६ ॥ व्यासजी बढ़े वादकुशल हैं ओर शाब्ररचनामें तत्पर रहते हैं । जनकको देखो, वे राजा हैं ओर भरत राज्यका त्याग करनेवाले हैं ॥७७।॥ इसी प्रकार तुम और भी अनेकों भिन्न स्थितिवाले ज्ञानियोंको देख सकते हो। भ्रगुनन्दन ! इसमें जो रहस्य है, वह में तुम्हें बताता हूँ, श्रवण करो ॥ ५८ ॥ मेने ऊपर जो तीन प्रकारकी वासनाएँ बतलायी हैं उनमें दूसरी कमवबासना, जिसका स्वरूप मूढता ही हे, सबसे बढ़कर है ॥| ७६ || जिनके चित्तमें उसका लेशमात्र भी नहीं होता वे लोग बुद्धिमान हाते हें। [ अपन निर्मिन कमका अभाव होनेके कारण ) इनमें अपराधवामना भी नहीं होती । ऐसी स्थितिमें यदि अभ्यासके द्वारा उनकी कामवासना सवथा निवृत्त न भी हो तो भी वह ज्ञानकी प्रतिबन्धिका नहीं रहती || ८२-८१ पु० ॥ ३०० त्रिपुरारहस्ये ज्ञानखण्डे ततो वेराग्यादिकं तु न तेषाप्नुपयुज्यते || ८१॥ न वा भूयो5धपि मनन समाधिश्रोपयुज्यते । सकृच्छृवणमात्रण. मनन॑ ध्यानमेव च ॥ ८२॥
Even the pure, one form shines in many limited ways, covered by illusion.
Sanskrit text, transliteration and translation form the scripture layer. Explanations and the 3-Lens Guide are AI-assisted study aids. How we source and translate texts
Further study: Vedantic glossary (Atman, Brahman, Karma, Dharma, Moksha) · All chapters of Tripura Rahasya