Tripura Rahasya Chapter 19, Verse 117
The Definitive Exposition of Pure Knowledge (ज्ञान स्वरूप निरूपण)
Verse 117
आत्मज्ञानके साधनोमें ही श्रतिप्ठित हैं। [ अथोत् साधन करते-करते वे स्त्रयं ही आ जाती हैं ]॥| ११० ॥ किन्तु वे आतज्ञानकी प्राप्तिमें तो विध्त करनेवाली हैं, भला जिज्ञासुकी इन्द्रजालिकके चमत्कारों-जेसी उन सिद्धियोंसे क्या लेना है ॥ १११॥ जिसकी दृष्टिमें साक्षात् व्रह्माका पद भी तृणके समान है उसके लिये केबल समय काटनेमें उपयोगी इन सिद्धियोंका क्या मूल्य है ?॥ ११९ || अतः आत्मविज्ञानरूपा सिद्धिसे बढ़कर और कोई सिद्धि नहीं है, जिससे कि शोकका सर्वथा नाश और आनन्दघनताकी प्राप्ति हो जाती है ॥ ११३ ॥ कालके गालसे बचानेबाली भी केवल वदी सिद्धि हैं, कोई अन्य नहीं ! अभ्यास; बुद्धिकी शुद्धि और ज्ञानकी पुष्टिके ताश्तम्यसे यह आत्मज्ञानरूपा सिद्धि अनेक प्रक्रारकी हे। किन्तु ऋषियों ! लोकमें त्राह्मण द्वारा पढ़ो हुई अ्रुतिके समान यह तीन प्रकार की ह--उत्तम, मध्यम ऑर अधवस ॥ :“९४-११६ पृ० ॥ कि वुद्धिकी प्रखशता और अत्यन्त अभ्यासके कारण जिस श्रीतिक विंशोडध्याय: । ३२४५ अप्यस्खलितवणी या पठिता श्रुतिरुत्तमा । समाहितस्य॒ व्यापारेष्समाहितस्य चान्यदा ॥ ११७॥
Known as false, the consciousness is not connected with that; otherwise, there would be no difference between truth and untruth.
Sanskrit text, transliteration and translation form the scripture layer. Explanations and the 3-Lens Guide are AI-assisted study aids. How we source and translate texts
Further study: Vedantic glossary (Atman, Brahman, Karma, Dharma, Moksha) · All chapters of Tripura Rahasya