Tripura Rahasya Chapter 19, Verse 79
The Definitive Exposition of Pure Knowledge (ज्ञान स्वरूप निरूपण)
Verse 79
ओर ज्ञेयका भेद भासता हे तबतक तो बास्तवमें वे ज्ञाता, ज्ञान ओर ज्ञेय हैं ही नहीं। जिस समय इन ज्ञाता आदिका पारस्परिक भेद गलित हो जाता है तभी वास्तवमें वे ज्ञाता आदि होते हैं। और यही इस ज्ञानका फल भी माना गया हे || ७२-७४ पू० ॥ वास्तबमें ज्ञातासे लंकर फलपयन्त कोई भेद है ही नहीं, केबल व्यवहारकी सिद्धिके लिये ही इनमें भेद-कल्पना कर लिया गया है । अतः इस भेदकल्पनासे पूब यहाँ प्राप्त करने योग्य कोई फल भी नहीं हे || ७४ उ०-७४ | जबतक मायासे यह आत्मा ही ज्ञाता, ज्ञान, ज्ञेय और फलरूपसे भास रहा है, तब तक तो यह संसार पबतके समान खड़ा हुआ है ॥ ७६ || किन्तु किसी भी प्रकार यदि यह भेदहीन भासने लगे तो बायुसे छिन््न-मिन्न हुए बादलकी तरह सारा 'संसार लीन हो जाता है || ७७ ॥| इस प्रकारका महामोक्ष प्राप्त करनेके लिये तत्परता ही मुख्य साधन हे। यदि पूरी तत्परता हो तो फिर किसी अन्य साधनकी अपेक्षा नहीं होती || उ८ ॥ १. अर्थात् ज्ञाता, ज्ञान, क्षेय और फलमें । विशोड्ध्यायः | ३१६ अपूर्ण तत्परत्वे तु कि सहससुसाधनेः । तस्मात्तात्पयमेव स्यान्प्ुरुपं मोक्षस्य साधनम् ॥ ७९ ॥
The threefold tendencies which are said previously, the second among them is born of actions, in the form of delusion, that is greater among all.
Sanskrit text, transliteration and translation form the scripture layer. Explanations and the 3-Lens Guide are AI-assisted study aids. How we source and translate texts
Further study: Vedantic glossary (Atman, Brahman, Karma, Dharma, Moksha) · All chapters of Tripura Rahasya