Tripura Rahasya Chapter 20, Verse 7
The Ascertainment of the Fully Enlightened Being (ज्ञानि-लक्षणा)
Verse 7
ज्ञानके मुख्य साधन, ज्ञानियेकि लक्षण तथा द्वेमाड़द और बद्यराक्तसका संवाद इस प्रकार भृगुनन्दन परशुराम दत्तात्रेयजीका उपदेश सुनकर अवबिद्याजालरूप भ्रमसे प्रायः मुक्त हो गये ॥ १॥ फिर अत्यन्त भक्तिपूवेक नमस्कार कर उन्होंने अत्रिनन्दन दत्तात्रेयज्लीसे इस प्रकार कुछ प्रश्न किया, “भगवव ! ज्ञानप्राप्तिके अत्यन्त निश्चित और सारभूत साधन बताइये, जो सुलभ भी हों ओर साक्वत् मोध्षरूप फल प्रदान करनेवाले हों। साथ ही ज्ञानियों के लक्षण भी बतलाइये, जिनसे में उन्हें तत्काल पहचान सक्रूँ ॥ २-३ ॥ देहका अनुसन्धान रहने और न रहनेके समय उनकी जेसी स्थिति रहती है तथा व्यत्रहाार करते समय भी किस प्रकार उनका मन उसमें आसक्त नहीं होता--कृप्या ये सभी बातें मुझे स्पष्टतया बतलाइये” || ४--४ पू० ॥ परशुरामके इस्त प्रकार प्रश्न करनेपर करुणासागर दत्तात्रयज्ञी बड़े प्रसन्न हुण ओर उन्हें सम्बोधन करके कहते लगे--“परशुराम ! सुनो, मे तुम्हें ज्ञानके गुप्त साधन बतलाता हूँ || ४ 3०--६ || ३३० त्रिपुरारहस्ये ज्ञानखण्ड ज्ञानस्य साधन मुख्य देवतानुग्रहः परः। यः सर्वभावतः स्वास्मदेवतामुपसड्भतः ॥ ७॥
O Lord, we knowers of the highest and the lowest in the world see various states of the enlightened ones due to differences in nature.
Sanskrit text, transliteration and translation form the scripture layer. Explanations and the 3-Lens Guide are AI-assisted study aids. How we source and translate texts
Further study: Vedantic glossary (Atman, Brahman, Karma, Dharma, Moksha) · All chapters of Tripura Rahasya