Shandilya Upanishad śā Upanishad, Verse 28
Shandilya Upanishad śā (śāṇḍilyopaniṣad)
Verse 28
सुषुम्नायाः सव्यभागे इडा तिष्ठति । दक्षिणभागे पिङ्गला। इडायां चन्द्रश्चरति । पिङ्गलायां रविः । तमोरूपश्चन्द्रः । रजोरूपो रविः । विषभागो रविः ।अमृतभागश्चन्द्रमाः । तावेव सर्वकालं धत्तः। सुषुम्ना कालभोक्त्री भवति। सुषुम्नापृष्ठपार्श्वयोः सरस्वतीकुहू भवतः । यशस्विनी-कुहूमध्ये वारुणी प्रतिष्ठिता भवति । पूषासरस्वतीमध्ये पयस्विनी भवति । गान्धारीसरस्वतीमध्ये यशस्विनी भवति । कन्दमध्येऽलम्बुसा भवति । सुषुम्नापूर्वभागे मेढ्रान्तं कुहूर्भवति । कुण्ड- लिन्या अधश्चोर्ध्वं वारुणी सर्वगामिनी भवति। यशस्विनी सौम्या च पादाङ्गुष्ठान्तमिष्यते । पिङ्गला चोर्ध्वगा याम्यनासान्तं भवति । पिङ्गलाया: पृष्ठतो याम्यनेत्रान्तं पूषा भवति । याम्यकर्णान्तं यशस्विनी भवति । जिह्वाया ऊर्ध्वान्तं सरस्वती भवति । आसव्यकर्णान्तमूर्ध्वगा शङ्खिनी भवति । इडापृष्ठभागात्सव्यनेत्रान्तगा गान्धारी भवति । पायुमूलादधोर्ध्वगाऽलम्बुसा भवति । एतासु चतुर्दशसु नाडीष्वन्या नाड्यः संभवन्ति। तास्वन्यास्तास्वन्या भवन्तीति विज्ञेयाः । यथाऽश्वत्थादिपत्रं सिराभिर्व्याप्तमेवं शरीरं नाडीभिर्व्याप्तम् ॥
suṣumnāyāḥ savyabhāge iḍā tiṣṭhati । dakṣiṇabhāge piṅgalā। iḍāyāṃ candraścarati । piṅgalāyāṃ raviḥ । tamorūpaścandraḥ । rajorūpo raviḥ । viṣabhāgo raviḥ ।amṛtabhāgaścandramāḥ । tāveva sarvakālaṃ dhattaḥ। suṣumnā kālabhoktrī bhavati। suṣumnāpṛṣṭhapārśvayoḥ sarasvatīkuhū bhavataḥ । yaśasvinī-kuhūmadhye vāruṇī pratiṣṭhitā bhavati । pūṣāsarasvatīmadhye payasvinī bhavati । gāndhārīsarasvatīmadhye yaśasvinī bhavati । kandamadhye'lambusā bhavati । suṣumnāpūrvabhāge meḍhrāntaṃ kuhūrbhavati । kuṇḍa- linyā adhaścordhvaṃ vāruṇī sarvagāminī bhavati। yaśasvinī saumyā ca pādāṅguṣṭhāntamiṣyate । piṅgalā cordhvagā yāmyanāsāntaṃ bhavati । piṅgalāyā: pṛṣṭhato yāmyanetrāntaṃ pūṣā bhavati । yāmyakarṇāntaṃ yaśasvinī bhavati । jihvāyā ūrdhvāntaṃ sarasvatī bhavati । āsavyakarṇāntamūrdhvagā śaṅkhinī bhavati । iḍāpṛṣṭhabhāgātsavyanetrāntagā gāndhārī bhavati । pāyumūlādadhordhvagā'lambusā bhavati । etāsu caturdaśasu nāḍīṣvanyā nāḍyaḥ saṃbhavanti। tāsvanyāstāsvanyā bhavantīti vijñeyāḥ । yathā'śvatthādipatraṃ sirābhirvyāptamevaṃ śarīraṃ nāḍībhirvyāptam ॥
Sanskrit text, transliteration and translation form the scripture layer. Explanations and the 3-Lens Guide are AI-assisted study aids. How we source and translate texts
Further study: Upanishads reader's guide · Vedantic glossary (Atman, Brahman, Karma, Dharma, Moksha) · All chapters of Upanishads