Karmic Etiology and Remedies for Uttarā Phālgunī Nakṣatra
(Chapter 14)
उत्तराफाल्गुनीनक्षत्रम् — Chapter 14: Uttarā Phālgunī Nakṣatra — Past- Life Karma & Atonements ( Padas 1–4)
उत्तराफाल्गुनीनक्षत्रस्य प्रथमचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ अयोध्यानगरे देवि वैश्योऽवात्सीत्सुरेश्वरि ! । स्वकर्मनिरतो दक्षो विष्णुभक्तिपरायणः ॥ १ ॥
uttarāphālgunīnakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || ayodhyānagare devi vaiśyo'vātsītsureśvari ! | svakarmanirato dakṣo viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ || 1 ||
[Uttarā Phālgunī Nakṣatra — Pada 1] Lord Śiva said: O Devī, O Sureśvarī, in the city of Ayodhyā, there lived a Vaiśya who was diligent in his duties, skillful, and devoted to Viṣṇu.
धनधान्यसमायुक्तो विप्रसेवासु तत्परः । पत्नी तस्य वरारोहे सुन्दरी च पतिव्रता ॥ २ ॥
dhanadhānyasamāyukto viprasevāsu tatparaḥ | patnī tasya varārohe sundarī ca pativratā || 2 ||
O lady with beautiful thighs, he was endowed with wealth and grains, and dedicated to serving Brāhmaṇas. His wife was beautiful and devoted to her husband.
कश्चिन्मित्रं प्रियस्तस्य ब्राह्मणो वेदपारगः । प्रत्यहं निकटे तस्य बहु स्वर्णमुपार्जयेत् । ब्राह्मणोऽप्यात्मनः स्वर्णं ददौ वैश्याय वै शिवे ! ॥ ३ ॥
kaścinmitraṃ priyastasya brāhmaṇo vedapāragaḥ | pratyahaṃ nikaṭe tasya bahu svarṇamupārjayet | brāhmaṇo'pyātmanaḥ svarṇaṃ dadau vaiśyāya vai śive ! || 3 ||
O Śive, a certain dear friend of his, a Brāhmaṇa well-versed in the Vedas, used to accumulate much gold near him every day. That Brāhmaṇa also gave his own gold to the Vaiśya.
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन वाराणस्यां गतस्स वै । गत्वा काश्यां वरारोहे शरीरं ब्राह्मणोऽत्यजत् ॥ ४ ॥
tīrthayātrāprasaṅgena vārāṇasyāṃ gatassa vai | gatvā kāśyāṃ varārohe śarīraṃ brāhmaṇo'tyajat || 4 ||
O lady with beautiful thighs, on the occasion of a pilgrimage, that Brāhmaṇa went to Vārāṇasī and, having gone to Kāśī, he abandoned his body there.
सर्वं वैश्येन तद्द्रव्यं भुक्तं बहुदिनोपरि । शरीरत्याजनाद्देवि पुण्यतीर्थे स्त्रिया सह ॥ ५ ॥
sarvaṃ vaiśyena taddravyaṃ bhuktaṃ bahudinopari | śarīratyājanāddevi puṇyatīrthe striyā saha || 5 ||
O Devī, the Vaiśya enjoyed all that wealth for many days. By abandoning his body in a sacred pilgrimage place, along with his wife,
अयोध्यायां विशालाक्षि स्वर्गवासं तथाऽक्षयम् । दशपञ्चयुगं भुक्त्वा फलं चैव मनोहरम् ॥ ६ ॥
ayodhyāyāṃ viśālākṣi svargavāsaṃ tathā'kṣayam | daśapañcayugaṃ bhuktvā phalaṃ caiva manoharam || 6 ||
O lady with wide eyes, in Ayodhyā, he attained imperishable residence in heaven, and enjoyed delightful fruits for fifteen Yugas.
ततः पुण्यक्षये जाते मृत्युलोके सुरेश्वरि ! कुले महति वै पूज्ये नरजन्म ततोऽभवत् ॥ ७ ॥
tataḥ puṇyakṣaye jāte mṛtyuloke sureśvari ! kule mahati vai pūjye narajanma tato'bhavat || 7 ||
O Sureśvarī, when his merit was exhausted, he was born as a human in the mortal world, in a great and revered family.
धनधान्यसमायुक्तो विष्णुपूजासु तत्परः । ब्राह्मणस्यैव स्वर्णं हि न दत्तं वै गृहीतवान् ॥ ८ ॥
dhanadhānyasamāyukto viṣṇupūjāsu tatparaḥ | brāhmaṇasyaiva svarṇaṃ hi na dattaṃ vai gṛhītavān || 8 ||
He is endowed with wealth and grains, and devoted to the worship of Viṣṇu. However, he did not return the Brāhmaṇa's gold, but took it for himself.
तस्मात्खलु वरारोहे पुत्रस्तस्य न जायते । शरीरे च महाकष्टं मध्ये मध्ये प्रजायते ॥ ९ ॥
tasmātkhalu varārohe putrastasya na jāyate | śarīre ca mahākaṣṭaṃ madhye madhye prajāyate || 9 ||
O lady with beautiful thighs, therefore, no son is born to him, and he experiences great suffering in his body from time to time.
तस्य चोत्तरफाल्गुन्याः प्रथमे चरणे शुभे । जन्म वै चाप्यऽभूद्देवि पुत्रकन्याविवर्जितः ॥ १० ॥
tasya cottaraphālgunyāḥ prathame caraṇe śubhe | janma vai cāpya'bhūddevi putrakanyāvivarjitaḥ || 10 ||
O Devī, his birth occurred in the auspicious first Pada of Uttarā Phālgunī, yet he is devoid of sons and daughters.
अस्य पापस्य वै शान्तिं पुण्यं शृणु वरानने ! हरिवंशश्रुतिं कुर्याद्वारमेकं च तत्परः ॥ ११ ॥
asya pāpasya vai śāntiṃ puṇyaṃ śṛṇu varānane ! harivaṃśaśrutiṃ kuryādvāramekaṃ ca tatparaḥ || 11 ||
O lady with a beautiful face, listen to the meritorious act for the pacification of this sin! One should diligently listen to the recitation of the Harivaṃśa once.
गृहवित्तषडंशेन पुण्यकार्यं च कारयेत् । गायत्रीमूलमन्त्रेण दशायुतजपं तथा ॥ १२ ॥
gṛhavittaṣaḍaṃśena puṇyakāryaṃ ca kārayet | gāyatrīmūlamantreṇa daśāyutajapaṃ tathā || 12 ||
One should perform a meritorious deed with one-sixth of the wealth of the house, and also perform one hundred thousand (100,000) repetitions of the Mūla Mantra of Gāyatrī.
होमं च तद्दशांशेन तर्पणं मार्जनं तथा । दशवर्णाः प्रदातव्याः स्वर्णयुक्ताश्च साम्बराः ॥ १३ ॥
homaṃ ca taddaśāṃśena tarpaṇaṃ mārjanaṃ tathā | daśavarṇāḥ pradātavyāḥ svarṇayuktāśca sāmbarāḥ || 13 ||
And a Homa should be performed with one-tenth of that, as well as Tarpana and Marjana. Ten cows of various colors, adorned with gold and garments, should be given as Dāna.
भूमिदानं ततो देवि विप्राय विदुषे प्रिये ! व्रतं सूर्यस्य वै कुर्य्यात्पत्न्या सह वरानने ! ॥ १४ ॥
bhūmidānaṃ tato devi viprāya viduṣe priye ! vrataṃ sūryasya vai kuryyātpatnyā saha varānane ! || 14 ||
O Goddess, O beloved! Thereafter, land should be donated to a learned Brāhmaṇa. O beautiful-faced one, one should observe the vow of Sūrya along with one's wife.
कूष्माण्डं नारिकेरं च पञ्चरत्नसमन्वितम् । गङ्गामध्ये प्रदातव्यं सुवर्णं दक्षिणां ततः ॥ १५ ॥
kūṣmāṇḍaṃ nārikeraṃ ca pañcaratnasamanvitam | gaṅgāmadhye pradātavyaṃ suvarṇaṃ dakṣiṇāṃ tataḥ || 15 ||
A pumpkin and a coconut, along with five jewels, should be offered into the middle of the Gaṅgā, and then gold as dakṣiṇā.
शय्यादानं प्रयत्नेन प्रकुर्यान्नियतेन्द्रियः । एवं कृते न संदेहः सर्वरोगो विनश्यति ॥ १६ ॥
śayyādānaṃ prayatnena prakuryānniyatendriyaḥ | evaṃ kṛte na saṃdehaḥ sarvarogo vinaśyati || 16 ||
One should carefully perform the Dāna of a bed, with senses controlled. When this is done, there is no doubt that all diseases are destroyed.
अपुत्रो लभते पुत्रं काकवन्ध्या सुतं लभेत् । मृतवत्सा सुतं सूते चिरंजीविनमुत्तमम् ॥ १७ ॥
aputro labhate putraṃ kākavandhyā sutaṃ labhet | mṛtavatsā sutaṃ sūte ciraṃjīvinamuttamam || 17 ||
A childless person obtains a son, a kākavandhyā woman obtains a son, and a woman whose children die obtains an excellent, long-lived son.
उत्तराफाल्गुनीनक्षत्र द्वितीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ पुरुषोत्तमपुरे रम्ये स्वर्णकारोऽवसत्पुरा । स्वकर्मनिरतो नित्यं हेमकृत्ये विचक्षणः ॥ १ ॥
uttarāphālgunīnakṣatra dvitīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || puruṣottamapure ramye svarṇakāro'vasatpurā | svakarmanirato nityaṃ hemakṛtye vicakṣaṇaḥ || 1 ||
[Uttarā Phālgunī Nakṣatra — Pada 2] Lord Śiva said: In the beautiful city of Puruṣottamapura, there once lived a goldsmith, always devoted to his craft and skilled in working with gold.
ब्राह्मणस्तस्य वै मित्रं धनाढ्यो वेदवर्जितः । तेन विप्रेण भो देवि स्वर्णं दत्तं शतं पलम् ॥ २ ॥
brāhmaṇastasya vai mitraṃ dhanāḍhyo vedavarjitaḥ | tena vipreṇa bho devi svarṇaṃ dattaṃ śataṃ palam || 2 ||
O Goddess, that goldsmith had a Brāhmaṇa friend who was wealthy but devoid of Vedic knowledge. That Brāhmaṇa gave one hundred palas of gold.
स्वर्णकाराय मित्राय माल्यार्थं च विचक्षणः । ब्राह्मणाय न दत्तं हि माल्यं दिव्यं वरेऽनघे ॥ ३ ॥
svarṇakārāya mitrāya mālyārthaṃ ca vicakṣaṇaḥ | brāhmaṇāya na dattaṃ hi mālyaṃ divyaṃ vare'naghe || 3 ||
O sinless one, O excellent one, that discerning goldsmith's friend was given the gold for making a garland. However, the divine garland was not given to the Brāhmaṇa.
ब्राह्मणस्याभवन्मृत्युः किंचित्काले गते सति । स्वर्णं तत्स्वेच्छया भुक्तं पुत्रदारयुतेन च ॥ ४ ॥
brāhmaṇasyābhavanmṛtyuḥ kiṃcitkāle gate sati | svarṇaṃ tatsvecchayā bhuktaṃ putradārayutena ca || 4 ||
After some time had passed, the Brāhmaṇa died. The goldsmith, along with his wife and children, then enjoyed that gold as he pleased.
ततो बहुगते काले स्वर्णकारस्य वै शिवे ! । मरणं वै तदा जातं पुत्रदारयुतस्य च ॥ ५ ॥
tato bahugate kāle svarṇakārasya vai śive ! | maraṇaṃ vai tadā jātaṃ putradārayutasya ca || 5 ||
O Śive, after a long time had passed, that goldsmith, along with his wife and children, also died.
महाकटाहनरके दूतैः क्षिप्तो यमाज्ञया । युगमेकं वरारोहे भुक्तं नरकजं फलम् ॥ ६ ॥
mahākaṭāhanarake dūtaiḥ kṣipto yamājñayā | yugamekaṃ varārohe bhuktaṃ narakajaṃ phalam || 6 ||
O beautiful-hipped one, by the command of Yama, he was cast by the messengers into the Mahākaṭāha hell. For one yuga, he experienced the fruits of hell.
नरकान्निर्गतो देवि व्याघ्रयोनिस्ततोऽभवत् । व्याघ्रयोनिं ततो भुक्त्वा शृगालत्वं ततोऽभवत् ॥ ७ ॥
narakānnirgato devi vyāghrayonistato'bhavat | vyāghrayoniṃ tato bhuktvā śṛgālatvaṃ tato'bhavat || 7 ||
O Goddess, having emerged from hell, he then took birth as a tiger. After experiencing the existence of a tiger, he then became a jackal.
ततः काकस्य वै योनिं भुक्त्वा नरकमाप्नुयात् । देशे पुण्यतरे देवि मानुषत्वं सुरेश्वरि ! ॥ ८ ॥
tataḥ kākasya vai yoniṃ bhuktvā narakamāpnuyāt | deśe puṇyatare devi mānuṣatvaṃ sureśvari ! || 8 ||
After experiencing the existence of a crow, he again attained hell. O Goddess, O queen of the gods, he then attained human birth in a most sacred land.
पूर्वजन्मनि यत्स्वर्णं ब्राह्मणस्य ऋतं प्रिये ! तेन पापेन भो देवि पुत्रो नैव प्रजायते ॥ ९ ॥
pūrvajanmani yatsvarṇaṃ brāhmaṇasya ṛtaṃ priye ! tena pāpena bho devi putro naiva prajāyate || 9 ||
O beloved, O Goddess, because of the sin of having taken the Brāhmaṇa's gold in a previous birth, no son was born to him.
गर्भस्रावो भवेन्नार्य्याः काकवन्ध्या च जायते । अस्य पापस्य वै शान्तिं शृणु देवि सुशोभने ! ॥ १० ॥
garbhasrāvo bhavennāryyāḥ kākavandhyā ca jāyate | asya pāpasya vai śāntiṃ śṛṇu devi suśobhane ! || 10 ||
His wife suffered miscarriages and became a kākavandhyā. O beautiful Goddess, listen to the expiation for this sin.
षडंशं च ततो देवि ब्राह्मणाय समर्पयेत् । दशायुतजपं कुर्याद्गायत्र्या नियमेन च ॥ ११ ॥
ṣaḍaṃśaṃ ca tato devi brāhmaṇāya samarpayet | daśāyutajapaṃ kuryādgāyatryā niyamena ca || 11 ||
O Goddess, one-sixth of his wealth should then be offered to a Brāhmaṇa. One should regularly perform ten thousand repetitions of the Gāyatrī mantra.
हरिवंशश्रुतिं देवि संकल्प्य श्रद्धया युतः । होमं वै कारयेद्देवि स्वर्णदानं शतं पलम् ॥ १२ ॥
harivaṃśaśrutiṃ devi saṃkalpya śraddhayā yutaḥ | homaṃ vai kārayeddevi svarṇadānaṃ śataṃ palam || 12 ||
O Goddess, one should devoutly resolve to listen to the Harivaṃśa. O Goddess, one should perform a Homa and donate one hundred palas of gold.
गोदानं विधिवत्कुर्य्याच्छिवपूजनमेव च । एवं कृते न संदेहः शीघ्रं पुत्रमवाप्स्यते ॥ १३ ॥
godānaṃ vidhivatkuryyācchivapūjanameva ca | evaṃ kṛte na saṃdehaḥ śīghraṃ putramavāpsyate || 13 ||
One should perform the Dāna of cows according to scriptural injunctions, and also worship Śiva. When this is done, there is no doubt that a son will be quickly obtained.
मृतवत्सा लभेत्पुत्रं चिरञ्जीविनमुत्तमम् । काकवन्ध्या प्रसूयेत सत्यमेव न संशयः ॥ १४ ॥
mṛtavatsā labhetputraṃ cirañjīvinamuttamam | kākavandhyā prasūyeta satyameva na saṃśayaḥ || 14 ||
A woman whose children die will obtain an excellent, long-lived son. A barren woman (like a crow) will also give birth to a child. This is indeed true, there is no doubt.
रोगात्प्रमुच्यते शीघ्रं ज्वरं सर्वं क्षयं व्रजेत् ॥
rogātpramucyate śīghraṃ jvaraṃ sarvaṃ kṣayaṃ vrajet ||
One is quickly freed from diseases, and all fevers will be destroyed.
अथोत्तरानक्षत्रस्य तृतीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ पुरे वै गहने देवि तैलकारोऽवसत्पुरा । महाधनाढ्यो वै देवि कोटिद्रव्येण संयुतः ॥ १ ॥
athottarānakṣatrasya tṛtīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || pure vai gahane devi tailakāro'vasatpurā | mahādhanāḍhyo vai devi koṭidravyeṇa saṃyutaḥ || 1 ||
[Uttarā Phālgunī Nakṣatra — Pada 3] Now, the description of the expiation for the third Pada of the Uttarā Nakṣatra. Lord Śiva said: O Devī, formerly, in a city named Gahana, there lived an oil-presser. O Devī, he was exceedingly wealthy, possessing crores of riches.
तस्य च स्त्रीद्वयं चासीज्ज्येष्ठायां वै विषं ददौ । कनिष्ठा च गृहे तस्य गृहिणी धर्मचारिणी ॥ २ ॥
tasya ca strīdvayaṃ cāsījjyeṣṭhāyāṃ vai viṣaṃ dadau | kaniṣṭhā ca gṛhe tasya gṛhiṇī dharmacāriṇī || 2 ||
He had two wives; he gave poison to the elder one. The younger wife, a virtuous woman, remained in his house as his spouse.
एवं बहुगते काले तैलकारस्य वै शिवे ! मरणं तस्य वै जातं यमदूतैर्यमाज्ञया ॥ ३ ॥
evaṃ bahugate kāle tailakārasya vai śive ! maraṇaṃ tasya vai jātaṃ yamadūtairyamājñayā || 3 ||
O Śive, after a long time had passed, that oil-presser died, by the command of Yama, through the messengers of Yama.
महाकटाहे नरके निक्षिप्तश्च सुदारुणे । तत्र च बहुधा पीडा नानानरकयातना ॥ ४ ॥
mahākaṭāhe narake nikṣiptaśca sudāruṇe | tatra ca bahudhā pīḍā nānānarakayātanā || 4 ||
He was cast into the extremely dreadful Naraka called Mahākaṭāha. There, he experienced various kinds of suffering and torments of different Narakas.
त्रिंशत् सहस्रं वै वर्षं तीव्रं दुःखं च जायते । भुक्तं नरकजं दुःखं योनिं सर्पस्य वै शिवे ! ॥ ५ ॥
triṃśat sahasraṃ vai varṣaṃ tīvraṃ duḥkhaṃ ca jāyate | bhuktaṃ narakajaṃ duḥkhaṃ yoniṃ sarpasya vai śive ! || 5 ||
For thirty thousand years, intense suffering occurred. O Śive, having experienced the pain born of Naraka, he attained the birth of a serpent.
गृध्रत्वं कुक्कुटत्वं वै द्वे योनी च तदा गतः । मानुषस्य च वै योन्यां जातः खलु वरानने ! ॥ ६ ॥
gṛdhratvaṃ kukkuṭatvaṃ vai dve yonī ca tadā gataḥ | mānuṣasya ca vai yonyāṃ jātaḥ khalu varānane ! || 6 ||
O Varanane, he then attained the two births of a vulture and a rooster. Indeed, he was then born in the human realm.
धनधान्यसमायुक्तो गुणज्ञो ज्ञानवानपि । ततो वै तस्य मरणं गङ्गायां देव्यभूत्पुरा ॥ ७ ॥
dhanadhānyasamāyukto guṇajño jñānavānapi | tato vai tasya maraṇaṃ gaṅgāyāṃ devyabhūtpurā || 7 ||
Endowed with wealth and grains, discerning of qualities, and knowledgeable, he then died in the Gaṅgā, O Devī, in ancient times.
तत्पुण्येन महादेवि मानुषो धनवानभूत् । तैलकारो यतः पूर्वं ज्येष्ठायै च विषं ददौ ॥ ८ ॥
tatpuṇyena mahādevi mānuṣo dhanavānabhūt | tailakāro yataḥ pūrvaṃ jyeṣṭhāyai ca viṣaṃ dadau || 8 ||
O Mahādevī, by that merit (puṇya), the human became wealthy. Because previously, as an oil-presser, he had given poison to his elder wife.
तत्पापेनैव भो देवि पुत्रो नैव प्रजायते । बहुरोगेण संयुक्तो भार्या कष्टयुता सदा ॥ ९ ॥
tatpāpenaiva bho devi putro naiva prajāyate | bahurogeṇa saṃyukto bhāryā kaṣṭayutā sadā || 9 ||
O Devī, due to that very sin (pāpa), no son is born to him. He is afflicted with many diseases, and his wife is always troubled.
अथ शान्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु देवि सविस्तरम् । गृहवित्ताष्टमं भागं पुण्यकार्यं करोतु सः ॥ १० ॥
atha śāntiṃ pravakṣyāmi śṛṇu devi savistaram | gṛhavittāṣṭamaṃ bhāgaṃ puṇyakāryaṃ karotu saḥ || 10 ||
Now I shall describe the expiation (śānti); listen, O Devī, in detail. He should perform meritorious deeds (puṇyakārya) with one-eighth of his household wealth.
गायत्रीमूलमन्त्रेण लक्षजाप्यं च कारयेत् । हवनं तद्दशांशेन मार्जनं तर्पणं तथा ॥ ११ ॥
gāyatrīmūlamantreṇa lakṣajāpyaṃ ca kārayet | havanaṃ taddaśāṃśena mārjanaṃ tarpaṇaṃ tathā || 11 ||
He should cause one hundred thousand (lakṣa) repetitions (jāpya) of the root Gāyatrī mantra to be performed. And a Homa should be performed with one-tenth of that, as well as sprinkling (mārjana) and offering libations (tarpaṇa).
त्र्यम्बकेति च मन्त्रेण दशायुतजपं पुनः । दशवर्णां ततो दद्यात् कूष्माण्डं रत्नसंयुतम् ॥ १२ ॥
tryambaketi ca mantreṇa daśāyutajapaṃ punaḥ | daśavarṇāṃ tato dadyāt kūṣmāṇḍaṃ ratnasaṃyutam || 12 ||
Again, ten thousand (daśāyuta) repetitions (japa) with the Tryambaka mantra. Then, one should donate ten cows of various colors, and a kūṣmāṇḍa (ash gourd) adorned with jewels.
काश्यां वै ग्रहणे दद्यात्पत्न्या सार्द्धं महद्धनम् । कार्तिके माघवैशाखे प्रातः स्नानं समाचरेत् ॥ १३ ॥
kāśyāṃ vai grahaṇe dadyātpatnyā sārddhaṃ mahaddhanam | kārtike māghavaiśākhe prātaḥ snānaṃ samācaret || 13 ||
In Kāśī, during an eclipse, one should donate great wealth along with one's wife. In the months of Kārtika, Māgha, and Vaiśākha, one should perform morning ablutions.
तिलधेनुं ततो दत्वा सद्यः पापात्प्रमुच्यते । एवं कृते न संदेहो वंशलाभो भवेद्ध्रुवम् ॥ १४ ॥
tiladhenuṃ tato datvā sadyaḥ pāpātpramucyate | evaṃ kṛte na saṃdeho vaṃśalābho bhaveddhruvam || 14 ||
By then donating a Tiladhenu (cow made of sesame seeds), one is immediately freed from sin (pāpa). When this is done, there is no doubt that the lineage will certainly prosper.
कन्यका जननी यापि सापि पुत्रवती भवेत् । मृतवत्सा लभेत्पुत्रं चिरञ्जीविनमुत्तमम् ॥ १५ ॥
kanyakā jananī yāpi sāpi putravatī bhavet | mṛtavatsā labhetputraṃ cirañjīvinamuttamam || 15 ||
Even a mother who gives birth only to daughters will have sons. A woman whose children die will obtain an excellent, long-lived son.
रोगात्प्रमुच्यते शीघ्रं ज्वरो नैव प्रजायते ।
rogātpramucyate śīghraṃ jvaro naiva prajāyate |
One is quickly freed from disease, and fever does not arise.
उत्तरानक्षत्रस्य चतुर्थचरणे प्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ गयापुर्यां पुरा देवि ब्राह्मणोऽध्यवसत्प्रिये ! वेदकर्मपरिभ्रष्टो मद्यपानरतः सदा ॥ १ ॥
uttarānakṣatrasya caturthacaraṇe prāyaścittakathanam || śiva uvāca || gayāpuryāṃ purā devi brāhmaṇo'dhyavasatpriye ! vedakarmaparibhraṣṭo madyapānarataḥ sadā || 1 ||
[Uttarā Phālgunī Nakṣatra — Pada 4] Lord Śiva said: In Gayāpurī, O Goddess, O beloved, a Brāhmaṇa once lived. He was always fallen from Vedic rites and addicted to drinking alcohol.
स्तेयवेश्यासु संसर्गी सप्रतिग्रहवानपि । वयः सर्वं गतं चेत्थं वृद्धे जाते मृतः स वै ॥ २ ॥
steyaveśyāsu saṃsargī sapratigrahavānapi | vayaḥ sarvaṃ gataṃ cetthaṃ vṛddhe jāte mṛtaḥ sa vai || 2 ||
He associated with thieves and prostitutes, and also accepted gifts (improperly). Thus, his entire life passed, and having become old, he died.
यमदूतो महाघोरे कटाहनरकेऽक्षिपत् । लक्षत्रयमितं देवि भुक्तं नरकजं फलम् ॥ ३ ॥
yamadūto mahāghore kaṭāhanarake'kṣipat | lakṣatrayamitaṃ devi bhuktaṃ narakajaṃ phalam || 3 ||
The messengers of Yama cast him into the extremely dreadful Kaṭāha Naraka. O Goddess, he endured the fruits of hell for three hundred thousand years.
चाणूरस्य कुले जन्म ततः प्रेतोऽगमत्पुरा । बिडालत्वं ततो यातः फल्गुतीर्थे मृतः स वै ॥ ४ ॥
cāṇūrasya kule janma tataḥ preto'gamatpurā | biḍālatvaṃ tato yātaḥ phalgutīrthe mṛtaḥ sa vai || 4 ||
Then he was born in the family of Cāṇūra, and from there, he became a preta (ghost). After that, he attained the state of a cat and died at the Phālgu Tīrtha.
पुनर्मानुषयोनित्वं मध्यदेशे सुरेश्वरि ! कन्यकाजननीभार्याशरीरे सततं ज्वरः ॥ ५ ॥
punarmānuṣayonitvaṃ madhyadeśe sureśvari ! kanyakājananībhāryāśarīre satataṃ jvaraḥ || 5 ||
Again, O Surēśvari, he attained human birth in the Middle Country. His wife, who bore only daughters, constantly suffered from fever in her body.
चिन्तोद्विग्नः सदा देवि बहुदुःखेन पीडितः । अस्य शान्तिं शृणुष्वादौ यतः पापक्षयो भवेत् ॥ ६ ॥
cintodvignaḥ sadā devi bahuduḥkhena pīḍitaḥ | asya śāntiṃ śṛṇuṣvādau yataḥ pāpakṣayo bhavet || 6 ||
O Goddess, he was always agitated by worry and afflicted by much suffering. Now, listen first to the expiation for this, by which the destruction of sins may occur.
केशवस्याऽर्चनं चादौ साधूनां सेवनं सदा । ब्राह्मणे दृढभक्तिश्च दाने वै भोजने तथा ॥ ७ ॥
keśavasyā'rcanaṃ cādau sādhūnāṃ sevanaṃ sadā | brāhmaṇe dṛḍhabhaktiśca dāne vai bhojane tathā || 7 ||
First, the worship of Keśava, constant service to virtuous people, firm devotion to Brāhmaṇas, and also giving gifts and food to them.
गां सवत्सां ततो दद्याद्विप्राय प्रतिवत्सरम् । श्रवणं विष्णुशास्त्रस्य हरिवंशश्रुतिं तथा ॥ ८ ॥
gāṃ savatsāṃ tato dadyādviprāya prativatsaram | śravaṇaṃ viṣṇuśāstrasya harivaṃśaśrutiṃ tathā || 8 ||
Then, one should give a cow with its calf to a Brāhmaṇa every year. One should also listen to the Viṣṇu Śāstra and the recitation of the Harivaṃśa.
एवं कृते न संदेहो बहुपुत्रः प्रजायते । रोगाः सर्वे क्षयं यान्ति काकवन्ध्या च पुत्रिणी ॥ ९ ॥
evaṃ kṛte na saṃdeho bahuputraḥ prajāyate | rogāḥ sarve kṣayaṃ yānti kākavandhyā ca putriṇī || 9 ||
By doing this, without doubt, one begets many sons. All diseases are destroyed, and even a barren woman (kākavandhyā) becomes a mother of sons.
Key Takeaways & AI Summary
This chapter explores the profound teachings of Karmic Etiology and Remedies for Uttarā Phālgunī Nakṣatra. It includes 57 verses detailing core themes like "uttarāphālgunīnakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || ayodhyānagare devi vaiśyo'vātsītsureśvari ! | svakarmanirato dakṣo viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ || 1 ||", "dhanadhānyasamāyukto viprasevāsu tatparaḥ | patnī tasya varārohe sundarī ca pativratā || 2 ||", "kaścinmitraṃ priyastasya brāhmaṇo vedapāragaḥ | pratyahaṃ nikaṭe tasya bahu svarṇamupārjayet | brāhmaṇo'pyātmanaḥ svarṇaṃ dadau vaiśyāya vai śive ! || 3 ||".The classical Sanskrit treatise on karmic ripening (Karma Vipāka), Jyotiṣa Nakṣatra-pada diagnostics, and Vedic–Purāṇic atonements (Prāyaścitta) — presented as a dialogue between Lord Śiva and Goddess Pārvatī.