Bharaṇī Nakṣatra — Past- Life Karma & Atonements ( Padas 1–4)
(Chapter 4)
भरणीनक्षत्रम् — Chapter 4: Bharaṇī Nakṣatra — Past- Life Karma & Atonements ( Padas 1–4)
अथ भरणीनक्षत्रस्य प्रथमचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ भरण्याः प्रथमे पादे नीलकण्ठो भवद्विजः । ब्रह्मकर्मपरिभ्रष्टः काकुत्स्थनगरे शुभे ॥ १ ॥
atha bharaṇīnakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || bharaṇyāḥ prathame pāde nīlakaṇṭho bhavadvijaḥ | brahmakarmaparibhraṣṭaḥ kākutsthanagare śubhe || 1 ||
[Bharaṇī Nakṣatra — Pada 1] Lord Śiva said: A Brāhmaṇa named Nīlakaṇṭha, born in the first Pada of Bharaṇī, was fallen from his Brāhmaṇical duties and resided in the beautiful city of Kākutstha.
वैश्येन सह मित्रत्वं क्रयं कृत्वा दिने दिने । ब्राह्मणी तत्र वृद्धासीत्पतिपुत्रविवर्जिता ॥ २ ॥
vaiśyena saha mitratvaṃ krayaṃ kṛtvā dine dine | brāhmaṇī tatra vṛddhāsītpatiputravivarjitā || 2 ||
He befriended a Vaiśya and engaged in daily buying and selling. There lived an old Brāhmaṇī who was devoid of husband and son.
तस्या द्रव्यं गृहीतं च विक्रयार्थं द्विजेन तु । ततो बहुदिनं यातं तस्य द्रव्यं न दत्तवान् ॥ ३ ॥
tasyā dravyaṃ gṛhītaṃ ca vikrayārthaṃ dvijena tu | tato bahudinaṃ yātaṃ tasya dravyaṃ na dattavān || 3 ||
That Brāhmaṇa (Nīlakaṇṭha) took her wealth for the purpose of selling. Many days passed, but he did not return her wealth.
एवं बहुतिथे काले तस्य मृत्युरजायत । ब्रह्मकर्मपरिभ्रंशान्नरके पतनं प्रिये ! ॥ ४ ॥
evaṃ bahutithe kāle tasya mṛtyurajāyata | brahmakarmaparibhraṃśānnarake patanaṃ priye ! || 4 ||
In this manner, after a long time, his death occurred. O Priye, due to his deviation from Brāhmaṇical duties, he fell into Naraka (hell).
नरकान्निःसृतो देवि सर्पयोनिरजायत । सर्पयोनिफलं भुक्त्वा गर्दभत्वमुपागतः ॥ ५ ॥
narakānniḥsṛto devi sarpayonirajāyata | sarpayoniphalaṃ bhuktvā gardabhatvamupāgataḥ || 5 ||
O Devī, having emerged from Naraka, he was born in the species of a serpent. After experiencing the fruits of the serpent birth, he attained the state of a donkey.
पुनः संप्राप्तवान्देवि मध्यदेशे च मानुषम् । धनधान्यसमायुक्तः पुत्रकन्याविवर्जितः ॥ ६ ॥
punaḥ saṃprāptavāndevi madhyadeśe ca mānuṣam | dhanadhānyasamāyuktaḥ putrakanyāvivarjitaḥ || 6 ||
Again, O Devī, he was born as a human in the Middle Country, endowed with wealth and grains, but devoid of sons and daughters.
ततो बहुतिथे काले तदा कन्याभवत्प्रिये ! स्वर्णं पूर्वं हृतं देवि स्वर्णसम्बन्धजा सुता ॥ ७ ॥
tato bahutithe kāle tadā kanyābhavatpriye ! svarṇaṃ pūrvaṃ hṛtaṃ devi svarṇasambandhajā sutā || 7 ||
Then, after a long time, O Priye, a daughter was born. O Devī, she was the daughter born from the connection to the gold that was stolen previously.
ततः सा वर्द्धिता कन्या विवाहश्चाभवत् खलु । पितृमातृप्रिया नित्यं युवती तु यदाभवत् ॥ ८ ॥
tataḥ sā varddhitā kanyā vivāhaścābhavat khalu | pitṛmātṛpriyā nityaṃ yuvatī tu yadābhavat || 8 ||
Then that daughter grew up, and indeed her marriage took place. When she became a young woman, she was always dear to her father and mother.
तदा सा विधवा जाता मातापित्रोश्च दुःखदा । पुनः पुत्रविहीनत्वं प्रायश्चित्तमतः शृणु ॥ ९ ॥
tadā sā vidhavā jātā mātāpitrośca duḥkhadā | punaḥ putravihīnatvaṃ prāyaścittamataḥ śṛṇu || 9 ||
Then she became a widow, causing sorrow to her parents. Again, he remained without a son. Therefore, listen to the expiation for this.
सूर्यमन्त्रस्य जाप्येन लक्षमेकं वरानने ! । पार्थिवस्यार्चनं सम्यक् त्र्यम्बकेति ततो जपेत् ॥ १० ॥
sūryamantrasya jāpyena lakṣamekaṃ varānane ! | pārthivasyārcanaṃ samyak tryambaketi tato japet || 10 ||
O lady with a beautiful face, by chanting the Sūrya mantra one lakṣa (100,000) times, and properly worshipping an earthen Śiva-liṅga, one should then chant 'Tryambaka'.
होमं च कारयेद्धीमान् शतब्राह्मणभोजनम् । पायसं शर्करायुक्तं कारयेद्विधिपूर्वकम् ॥ ११ ॥
homaṃ ca kārayeddhīmān śatabrāhmaṇabhojanam | pāyasaṃ śarkarāyuktaṃ kārayedvidhipūrvakam || 11 ||
The wise person should perform a Homa and arrange a meal for one hundred Brāhmaṇas, offering sweet rice (pāyasa) mixed with sugar, according to the prescribed rites.
ततः कूपतडागौ च वापिकां च महापथे । एवं कृते न संदेहो वंशलाभो वरानने ! ॥ १२ ॥
tataḥ kūpataḍāgau ca vāpikāṃ ca mahāpathe | evaṃ kṛte na saṃdeho vaṃśalābho varānane ! || 12 ||
Then, one should construct a well, a large tank, and a step-well on a main road. O lady with a beautiful face, if this is done, there is no doubt that the lineage will flourish.
यदा न क्रियते देवि तदा वंशो न जायते ।
yadā na kriyate devi tadā vaṃśo na jāyate |
O Devī, if this is not done, then the lineage does not continue.
भरणीनक्षत्रस्य द्वितीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ ईश्वर उवाच ॥ अथ द्वितीये वक्ष्यामि भरण्याश्चरणे प्रिये ! तस्य सर्वं प्रवक्ष्यामि यत्कृतं पूर्वजन्मनि ॥ १ ॥
bharaṇīnakṣatrasya dvitīyacaraṇaprāyaścittakathanam || īśvara uvāca || atha dvitīye vakṣyāmi bharaṇyāścaraṇe priye ! tasya sarvaṃ pravakṣyāmi yatkṛtaṃ pūrvajanmani || 1 ||
[Bharaṇī Nakṣatra — Pada 2] Lord Śiva said: Now, O Priye, I shall describe the second Pada of Bharaṇī Nakṣatra. I shall fully explain all that was done by him in a previous birth.
अयोध्यापुरतो देवि क्रोशमात्रे प्रदक्षिणे । जानकीनगरे रम्ये द्विजश्चासीत् स तस्करः ॥ २ ॥
ayodhyāpurato devi krośamātre pradakṣiṇe | jānakīnagare ramye dvijaścāsīt sa taskaraḥ || 2 ||
O Devī, at a distance of one krośa to the south of Ayodhyāpurī, in the beautiful city named Jānakī, there lived a Brāhmaṇa who was a thief.
ब्रह्मकर्मपरिभ्रष्टो मद्यपानरतः सदा । स वेश्यानिरतो नित्यं पत्नी तस्य पतिव्रता ॥ ३ ॥
brahmakarmaparibhraṣṭo madyapānarataḥ sadā | sa veśyānirato nityaṃ patnī tasya pativratā || 3 ||
He was fallen from Brāhmaṇical duties, always addicted to drinking alcohol, and constantly engaged with courtesans. But his wife was a chaste woman (pativratā).
पतिभक्तिरता नित्यं देवपूजासु तत्परा । एकदा ब्राह्मणोऽप्येकः क्षुधार्तो दुर्बलः प्रिये ! ॥ ४ ॥
patibhaktiratā nityaṃ devapūjāsu tatparā | ekadā brāhmaṇo'pyekaḥ kṣudhārto durbalaḥ priye ! || 4 ||
She was always devoted to her husband and intent on worshipping the deities. One day, O Priye, a certain Brāhmaṇa, hungry and weak,
अन्नं च याचयामास लम्पटं प्रति वत्सले ! दुर्वचश्चावदद्देवि भिक्षुकं प्रति दुर्बलम् ॥ ५ ॥
annaṃ ca yācayāmāsa lampaṭaṃ prati vatsale ! durvacaścāvadaddevi bhikṣukaṃ prati durbalam || 5 ||
O Vatsale, he begged for food from that lustful (Brāhmaṇa). O Devī, that (lustful Brāhmaṇa) spoke harsh words to the weak mendicant.
आत्मघातः कृतस्तेन दुर्बलब्राह्मणेन च । ततो बहुतिथे काले मरणं तस्य चाभवत् ॥ ६ ॥
ātmaghātaḥ kṛtastena durbalabrāhmaṇena ca | tato bahutithe kāle maraṇaṃ tasya cābhavat || 6 ||
And by that weak Brāhmaṇa, suicide was committed. Then, after a long time, that (lustful Brāhmaṇa's) death also occurred.
पातिव्रत्येन तत्पत्न्याः सत्यलोकं जगाम सः । बहुवर्षसहस्राणि स्वर्गे वासोऽभवत्प्रिये ! ॥ ७ ॥
pātivratyena tatpatnyāḥ satyalokaṃ jagāma saḥ | bahuvarṣasahasrāṇi svarge vāso'bhavatpriye ! || 7 ||
Due to the chastity (pātivratya) of his wife, he went to Satyaloka. O Priye, he resided in Svarga for many thousands of years.
ततः पुण्यक्षये जाते मर्त्यलोके स मानुषः । पूर्वपापफलाद्देवि पुत्रकन्याविवर्जितः ॥ ८ ॥
tataḥ puṇyakṣaye jāte martyaloke sa mānuṣaḥ | pūrvapāpaphalāddevi putrakanyāvivarjitaḥ || 8 ||
Then, when his merit was exhausted, he was born as a human in the mortal world. O Devī, due to the fruit of his past sins, he is devoid of sons and daughters.
तदुद्देशेन मरणं ब्राह्मणस्याऽभवत् पुरा । मद्यपानं कृतं तेन ततः कुष्ठी प्रजायते ॥ ९ ॥
taduddeśena maraṇaṃ brāhmaṇasyā'bhavat purā | madyapānaṃ kṛtaṃ tena tataḥ kuṣṭhī prajāyate || 9 ||
Previously, the Brāhmaṇa's death occurred because of him. He had consumed alcohol, and therefore he is born with leprosy.
तस्य शान्तिं प्रवक्ष्यामि यतः पापात्प्रमुच्यते । गायत्रीमूलमन्त्नेण लक्षं जाप्यं प्रयत्नतः ॥ १० ॥
tasya śāntiṃ pravakṣyāmi yataḥ pāpātpramucyate | gāyatrīmūlamantneṇa lakṣaṃ jāpyaṃ prayatnataḥ || 10 ||
I shall now explain the expiation for him, by which he is freed from sin. One should diligently chant the Mūla-mantra of Gāyatrī one lakṣa (100,000) times.
दशांशहोमः कर्तव्यो विप्राणां भोजनं शतम् । विधिवत्पूजयेद्देवि कपिलां स्वर्णभूषिताम् ॥ ११ ॥
daśāṃśahomaḥ kartavyo viprāṇāṃ bhojanaṃ śatam | vidhivatpūjayeddevi kapilāṃ svarṇabhūṣitām || 11 ||
A Homa of one-tenth (of the main Japa) should be performed, and one hundred Brāhmaṇas should be fed. O Devī, a Kapila cow, adorned with gold, should be worshipped according to the prescribed rites.
दद्याद्विप्राय तां देवि विदुषे ज्ञानरूपिणे । अतः पुत्र प्रजायेत रोगनाशो भवेदनु ॥ १२ ॥
dadyādviprāya tāṃ devi viduṣe jñānarūpiṇe | ataḥ putra prajāyeta roganāśo bhavedanu || 12 ||
O Devī, that cow should be given to a learned Brāhmaṇa, who is the embodiment of knowledge. Thereafter, a son will be born, and diseases will be destroyed.
भरण्यास्तृतीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ एको वणिग्जनो देवि काकुत्स्थनगरे शुभे ! अग्निकोणे शिवपुरो योजनार्द्धप्रमाणके ॥ १ ॥
bharaṇyāstṛtīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || eko vaṇigjano devi kākutsthanagare śubhe ! agnikoṇe śivapuro yojanārddhapramāṇake || 1 ||
[Bharaṇī Nakṣatra — Pada 3] Lord Śiva said: O Devī, in the auspicious city of Kākutstha, located in the Agni-koṇa (southeast direction) from Śivapura, at a distance of half a Yojana, there lived a merchant.
धनाढ्यो ह्यवसद्देवि वैश्यवृत्तिरतस्सदा । विक्रयं कुरुते देवि गुडमन्नं रसादिकम् ॥ २ ॥
dhanāḍhyo hyavasaddevi vaiśyavṛttiratassadā | vikrayaṃ kurute devi guḍamannaṃ rasādikam || 2 ||
O Devī, he was wealthy and always engaged in the occupation of a Vaiśya, selling jaggery, grains, juices, and other such items.
एकस्मिन् समये देवि गुडमादाय चाध्वनि । वृषभं भारसंपन्नं करोति स वरानने ! ॥ ३ ॥
ekasmin samaye devi guḍamādāya cādhvani | vṛṣabhaṃ bhārasaṃpannaṃ karoti sa varānane ! || 3 ||
O beautiful-faced one, at one time, O Devī, he took jaggery and, on the road, he made a bull laden with a heavy burden.
भारणे पीड़ितोऽनड्वान् स वै पथि गतः शिवे ! न ज्ञातं तेन वै पापं वृषभार्तिसमुद्भवम् ॥ ४ ॥
bhāraṇe pīṛito'naḍvān sa vai pathi gataḥ śive ! na jñātaṃ tena vai pāpaṃ vṛṣabhārtisamudbhavam || 4 ||
O Śive, that bull, tormented by the burden, went on the path. He did not realize the sin arising from the bull's suffering.
एवं बहुतिथे काले बिल्वमङ्गलके पुरे । वैश्यस्य मरणं जातं सरय्वां सह भार्यया ॥ ५ ॥
evaṃ bahutithe kāle bilvamaṅgalake pure | vaiśyasya maraṇaṃ jātaṃ sarayvāṃ saha bhāryayā || 5 ||
Thus, after a long time, in the city of Bilvamaṅgala, the Vaiśya died along with his wife on the banks of the Sarayū river.
स्वर्गलोके गतौ द्वौ च तौ तु क्षेत्रप्रभावतः । षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे भुक्तं शुभं फलम् ॥ ६ ॥
svargaloke gatau dvau ca tau tu kṣetraprabhāvataḥ | ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge bhuktaṃ śubhaṃ phalam || 6 ||
Due to the influence of that sacred place, both of them went to Svargaloka. For sixty thousand years, they enjoyed auspicious fruits in Svarga.
ततः पुण्यक्षये जाते मर्त्यलोके वरानने ! अवन्तीनगरे जातौ धनधान्यसमन्वितौ ॥ ७ ॥
tataḥ puṇyakṣaye jāte martyaloke varānane ! avantīnagare jātau dhanadhānyasamanvitau || 7 ||
O beautiful-faced one, when their merit was exhausted, they were born in the mortal world, in the city of Avanti, endowed with wealth and grains.
मध्यदेशे विशालक्षि पूर्वकर्मफलेन हि । पुत्रो न जायते देवि गर्भपातस्तथा शिवे ॥ ८ ॥
madhyadeśe viśālakṣi pūrvakarmaphalena hi | putro na jāyate devi garbhapātastathā śive || 8 ||
O wide-eyed one, in the central region, due to the fruit of their past actions, O Devī, a son is not born to them, or there is a miscarriage, O Śive.
कन्यका वै प्रजायेत वारंवारं वरानने ! शरीरे च ज्वरोत्पत्तिर्मध्यमा च प्रजायते ॥ ९ ॥
kanyakā vai prajāyeta vāraṃvāraṃ varānane ! śarīre ca jvarotpattirmadhyamā ca prajāyate || 9 ||
O beautiful-faced one, a daughter is born repeatedly, and a moderate fever arises in the body.
प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि पूर्वपापविशुद्धये । सुवर्णस्य वृषं शुभ्रं पलपञ्चमितं तथा ॥ १० ॥
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi pūrvapāpaviśuddhaye | suvarṇasya vṛṣaṃ śubhraṃ palapañcamitaṃ tathā || 10 ||
I shall now declare the expiation for the purification of past sins. A beautiful white bull made of gold, weighing five palas, should be made.
प्रतिमां कारयेद्देवि वृषमेकं विभूषितम् । प्रपूज्य शिवमन्त्रेण वैदिकेन यथाविधि ॥ ११ ॥
pratimāṃ kārayeddevi vṛṣamekaṃ vibhūṣitam | prapūjya śivamantreṇa vaidikena yathāvidhi || 11 ||
O Devī, one adorned bull idol should be made. It should be worshipped according to the prescribed rites with a Vedic Śiva mantra.
प्रदद्याद्विदुषे तस्मै ज्ञानिने शुद्धबुद्धये । नमः शिवाय मन्त्रेण लक्ष्यजाप्यं प्रयत्नतः ॥ १२ ॥
pradadyādviduṣe tasmai jñānine śuddhabuddhaye | namaḥ śivāya mantreṇa lakṣyajāpyaṃ prayatnataḥ || 12 ||
It should be given to that learned, knowledgeable Brāhmaṇa of pure intellect. The mantra 'Namaḥ Śivāya' should be chanted one hundred thousand times with effort.
रोगतो मुच्यते देवि नात्र कार्या विचारणा ।
rogato mucyate devi nātra kāryā vicāraṇā |
O Devī, one is freed from disease; there is no doubt about this.
अथ भरण्याश्चतुर्थचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ ईश्वर उवाच ॥ शृणु देवि वरारोहे नृणां कर्मविपाकजम् । प्रवक्ष्यामि न संदेहो यदि ते श्रवणे मतिः ॥ १ ॥
atha bharaṇyāścaturthacaraṇaprāyaścittakathanam || īśvara uvāca || śṛṇu devi varārohe nṛṇāṃ karmavipākajam | pravakṣyāmi na saṃdeho yadi te śravaṇe matiḥ || 1 ||
[Bharaṇī Nakṣatra — Pada 4] Lord Īśvara said: O Devī, O beautiful-hipped one, listen to the fruits of human actions. I shall declare them without doubt, if your mind is inclined to listen.
उत्तरे चाप्ययोध्यायास्ततः क्रोशत्रयोपरि । तत्र तस्थौ च भो देवि लोकशर्मेति नामतः ॥ २ ॥
uttare cāpyayodhyāyāstataḥ krośatrayopari | tatra tasthau ca bho devi lokaśarmeti nāmataḥ || 2 ||
O Devī, to the north of Ayodhyā, at a distance of three krośas, there lived a Brāhmaṇa named Lokaśarmā.
तस्य पत्नी शुभाङ्गी वै लीलानाम्नीति विश्रुता । ब्राह्मणः कर्मविभ्रष्टो व्याधरूपो वरानने ॥ ३ ॥
tasya patnī śubhāṅgī vai līlānāmnīti viśrutā | brāhmaṇaḥ karmavibhraṣṭo vyādharūpo varānane || 3 ||
His wife, of beautiful limbs, was renowned by the name Līlā. O beautiful-faced one, that Brāhmaṇa, fallen from his duties, became like a hunter (Vyādha).
मृगान् सबालकान् हत्वा पक्षिणो विविधानपि । भुभुजे पत्नीयुक्तस्तु तुतोष बहुधा तदा ॥ ४ ॥
mṛgān sabālakān hatvā pakṣiṇo vividhānapi | bhubhuje patnīyuktastu tutoṣa bahudhā tadā || 4 ||
Having killed deer along with their young, and various birds, he, accompanied by his wife, consumed them and was greatly pleased then.
तस्य पत्नी महादुष्टा मुखरा चञ्चला तथा । परपुंसि रता नित्यं धर्मकर्मविवर्जिता ॥ ५ ॥
tasya patnī mahāduṣṭā mukharā cañcalā tathā | parapuṃsi ratā nityaṃ dharmakarmavivarjitā || 5 ||
His wife was exceedingly wicked, quarrelsome, and fickle. She was always devoted to other men and devoid of righteous deeds.
एवं सर्वं वयो जातं वृद्धे सति वरानने ! मरणं तस्य वै देवि स्वपुरे सर्प्पतस्तथा ॥ ६ ॥
evaṃ sarvaṃ vayo jātaṃ vṛddhe sati varānane ! maraṇaṃ tasya vai devi svapure sarppatastathā || 6 ||
O lady of beautiful face! Thus his entire life passed, and he became old. Then, O Goddess, he died while wandering in his own city.
पत्नी चैव तदा तस्य दुष्टा वै व्यभिचारिणी । उभौ च नरके यातौ स्वकर्मवशतः प्रिये ! ॥ ७ ॥
patnī caiva tadā tasya duṣṭā vai vyabhicāriṇī | ubhau ca narake yātau svakarmavaśataḥ priye ! || 7 ||
And then his wicked, adulterous wife also died. O beloved, both of them went to hell due to the power of their own actions.
कुम्भीपाके महाघोरे नानानरकयातनाम् । भुक्त्वा बहु सहस्राणि पुनर्यातश्च सूकरः ॥ ८ ॥
kumbhīpāke mahāghore nānānarakayātanām | bhuktvā bahu sahasrāṇi punaryātaśca sūkaraḥ || 8 ||
Having endured various tortures in the exceedingly dreadful Mahāghora Kumbhīpāka hell for many thousands (of years), he was born again as a boar.
योनिं च शूकरीं भुक्त्वा बिडालत्वं पुनः प्रिये ! ततो बिडालयोनिं च भुक्त्वा गृध्रस्ततोऽभवत् ॥ ९ ॥
yoniṃ ca śūkarīṃ bhuktvā biḍālatvaṃ punaḥ priye ! tato biḍālayoniṃ ca bhuktvā gṛdhrastato'bhavat || 9 ||
O beloved! Having experienced the womb of a sow, he again became a cat. Then, having experienced the feline womb, he became a vulture.
पुनः कर्मवशाद्देवि मानुषत्वं ततोऽभवत् । इह लोके वरारोहे पूर्वकर्मप्रभावतः ॥ १० ॥
punaḥ karmavaśāddevi mānuṣatvaṃ tato'bhavat | iha loke varārohe pūrvakarmaprabhāvataḥ || 10 ||
Again, O Goddess, by the power of karma, he then attained human birth. O lady of beautiful hips, in this world, due to the influence of his past actions,
मृतवत्सा भवेन्नारी पुत्रश्चैव न जीवति । बहुरोगो भवेद्देवि ज्वरेणैव प्रपीडितः ॥ ११ ॥
mṛtavatsā bhavennārī putraścaiva na jīvati | bahurogo bhaveddevi jvareṇaiva prapīḍitaḥ || 11 ||
His wife becomes one whose children die, and her son does not live. O Goddess, he suffers from many diseases and is afflicted by fever.
पूर्वजन्मकृतं पापमिहजन्मनि भुज्यते । इह लोके कृतं कर्म जन्मजन्मनि भुज्यते ॥ १२ ॥
pūrvajanmakṛtaṃ pāpamihajanmani bhujyate | iha loke kṛtaṃ karma janmajanmani bhujyate || 12 ||
Sins committed in a previous birth are experienced in this birth. Actions performed in this world are experienced in birth after birth.
अथ शान्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं गिरिजे मम । वंशगोपालमन्त्रेण लक्ष्यजाप्यं वरानने ! ॥ १३ ॥
atha śāntiṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ girije mama | vaṃśagopālamantreṇa lakṣyajāpyaṃ varānane ! || 13 ||
Now I shall declare the expiation; listen to me, O Girijā! O lady of beautiful face, a *lakṣa* (100,000) recitation of the Vaṃśagopāla mantra should be performed.
दशांशहोमः कर्तव्यो विप्राणां भोजनं शतम् । मन्त्रं च संप्रवक्ष्यामि येन पुत्रमवाप्स्यसि ॥ १४ ॥
daśāṃśahomaḥ kartavyo viprāṇāṃ bhojanaṃ śatam | mantraṃ ca saṃpravakṣyāmi yena putramavāpsyasi || 14 ||
A *daśāṃśa Homa* (one-tenth of the recitations) should be performed, and one hundred Brāhmaṇas should be fed. I shall now declare the mantra by which you will obtain a son.
मन्त्रः— ॐ देवकीसुत गोविन्द वासुदेव जगत्पते ! देहि मे तनयं कृष्ण त्वामहं शरणं गतः ॥ १५ ॥
mantraḥ — oṃ devakīsuta govinda vāsudeva jagatpate ! dehi me tanayaṃ kṛṣṇa tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 15 ||
Mantra: Oṃ Devakī-suta Govinda, Vāsudeva, Lord of the universe! Grant me a son, O Kṛṣṇa, I have taken refuge in You.
ततो वै समृगान् कृत्वा मृगबालान् सपक्षिणः । स्वर्णपञ्चपलेनैव मृगान् कृत्वा सबालकान् ॥ १६ ॥
tato vai samṛgān kṛtvā mṛgabālān sapakṣiṇaḥ | svarṇapañcapalenaiva mṛgān kṛtvā sabālakān || 16 ||
Thereafter, one should make images of deer with their young, and birds. One should make images of deer with their young using five *pala* of gold.
रौप्यस्यैव वरारोहे पक्षिणः पञ्च कारयेत् । पूजनं विधिवत् कृत्वा संप्रार्थ्य परमेश्वरम् ॥ १७ ॥
raupyasyaiva varārohe pakṣiṇaḥ pañca kārayet | pūjanaṃ vidhivat kṛtvā saṃprārthya parameśvaram || 17 ||
O lady of beautiful hips, one should make five birds of silver. Having performed worship according to the rites, one should pray to the Supreme Lord.
स्रष्टा त्वं सर्वलोकानां सर्वकामप्रदः सताम् । देवदेव जगन्नाथ शरणागतवत्सल ! ॥ १८ ॥
sraṣṭā tvaṃ sarvalokānāṃ sarvakāmapradaḥ satām | devadeva jagannātha śaraṇāgatavatsala ! || 18 ||
You are the creator of all worlds, the bestower of all desires upon the virtuous. O God of gods, Lord of the universe, affectionate to those who seek refuge!
त्राहि मां कृपया देव पूर्वकर्मविपाकतः । एवं संपूज्य देवेशं ततो विप्रं प्रपूजयेत् ॥ १९ ॥
trāhi māṃ kṛpayā deva pūrvakarmavipākataḥ | evaṃ saṃpūjya deveśaṃ tato vipraṃ prapūjayet || 19 ||
O God, protect me with compassion from the fruition of past karma. Having thus worshipped the Lord of gods, one should then worship a Brāhmaṇa.
सुवर्णेन वरारोहे अश्वादिवाहनेन वै । प्रतिमामर्प्पयेद्देवि विप्राय ज्ञानरूपिणे ॥ २० ॥
suvarṇena varārohe aśvādivāhanena vai | pratimāmarppayeddevi viprāya jñānarūpiṇe || 20 ||
O lady of beautiful hips, O Goddess, one should offer the images, along with gold and conveyances like horses, to a Brāhmaṇa who is the embodiment of knowledge.
वापिकां कूपखातं च पथि मध्ये वरानने ! प्रकरोति यदा देवि तदा पुत्रः प्रजायते । रोगात्प्रमुच्यते देवि जीवेत् पुत्रो न संशयः ॥ २१ ॥
vāpikāṃ kūpakhātaṃ ca pathi madhye varānane ! prakaroti yadā devi tadā putraḥ prajāyate | rogātpramucyate devi jīvet putro na saṃśayaḥ || 21 ||
O lady of beautiful face! O Goddess, when one constructs a step-well or digs a well in the middle of a path, then a son is born. O Goddess, one is freed from disease, and the son lives, there is no doubt.
Key Takeaways & AI Summary
This chapter explores the profound teachings of Bharaṇī Nakṣatra — Past- Life Karma & Atonements ( Padas 1–4). It includes 59 verses detailing core themes like "atha bharaṇīnakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || bharaṇyāḥ prathame pāde nīlakaṇṭho bhavadvijaḥ | brahmakarmaparibhraṣṭaḥ kākutsthanagare śubhe || 1 ||", "vaiśyena saha mitratvaṃ krayaṃ kṛtvā dine dine | brāhmaṇī tatra vṛddhāsītpatiputravivarjitā || 2 ||", "tasyā dravyaṃ gṛhītaṃ ca vikrayārthaṃ dvijena tu | tato bahudinaṃ yātaṃ tasya dravyaṃ na dattavān || 3 ||".The classical Sanskrit treatise on karmic ripening (Karma Vipāka), Jyotiṣa Nakṣatra-pada diagnostics, and Vedic–Purāṇic atonements (Prāyaścitta) — presented as a dialogue between Lord Śiva and Goddess Pārvatī.