The Yoga of Puṣya Nakṣatra Expiations and Remedies
(Chapter 10)
पुष्यनक्षत्रम् — Chapter 10: Puṣya Nakṣatra — Past- Life Karma & Atonements ( Padas 1–4)
पुष्यनक्षत्रस्य प्रथमचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ पापेन जायते व्याधिः पापेनैवाऽसुतो भवेत् । पापेन जायते मूर्खः पापेनैव दरिद्रता ॥ १ ॥
puṣyanakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || pāpena jāyate vyādhiḥ pāpenaivā'suto bhavet | pāpena jāyate mūrkhaḥ pāpenaiva daridratā || 1 ||
[Puṣya Nakṣatra — Pada 1] Lord Śiva said: Disease arises from sin, and one becomes childless due to sin. One becomes foolish due to sin, and poverty arises from sin.
पूर्वजन्मकृतं यत्तु पापं वा पुण्यमेव वा । इह जन्मनि भो देवि भुज्यते सर्वदेहिभिः ॥ २ ॥
pūrvajanmakṛtaṃ yattu pāpaṃ vā puṇyameva vā | iha janmani bho devi bhujyate sarvadehibhiḥ || 2 ||
O Goddess, whatever sin or merit was accumulated in a previous birth is experienced by all embodied beings in this present birth.
पुण्येन जायते विद्या पुण्येन जायते सुतः । पुण्येन सुन्दरी नारी पुण्येन लभते श्रियम् ॥ ३ ॥
puṇyena jāyate vidyā puṇyena jāyate sutaḥ | puṇyena sundarī nārī puṇyena labhate śriyam || 3 ||
Knowledge is gained through merit, a son is born through merit. A beautiful woman is obtained through merit, and prosperity is attained through merit.
अथातः संप्रवक्ष्यामि पुष्यनक्षत्रजं फलम् । तत्सर्वं शृणु मे देवि यत्कृतं पूर्वजन्मनि ॥ ४ ॥
athātaḥ saṃpravakṣyāmi puṣyanakṣatrajaṃ phalam | tatsarvaṃ śṛṇu me devi yatkṛtaṃ pūrvajanmani || 4 ||
Now, therefore, I shall fully explain the results of being born under the Puṣya Nakṣatra. O Goddess, listen to all that was done in a previous birth.
मध्यदेशे वरारोहे धनाढ्यो बल्लवोऽवसत् । इंसकेतुरिति ख्यातो भार्या तस्य तु केकयी ॥ ५ ॥
madhyadeśe varārohe dhanāḍhyo ballavo'vasat | iṃsaketuriti khyāto bhāryā tasya tu kekayī || 5 ||
O lady with beautiful thighs, in the central region lived a wealthy cowherd named Haṃsaketu, and his wife was named Kekayī.
बहवो वृषभास्तस्य महिष्यो गास्तथा प्रिये ! । धर्मकर्मरतश्शूद्रो विक्रयेद्गोवृषादिकम् ॥ ६ ॥
bahavo vṛṣabhāstasya mahiṣyo gāstathā priye ! | dharmakarmarataśśūdro vikrayedgovṛṣādikam || 6 ||
O beloved, he had many bulls, buffaloes, and cows. That Śūdra, devoted to righteous deeds, used to sell cows, bulls, and other animals.
घृततक्रस्य भो देवि विक्रयं कुरुते सदा । एको वैश्यो धनाढ्यो वै तस्य मित्रं तदाभवत् ॥ ७ ॥
ghṛtatakrasya bho devi vikrayaṃ kurute sadā | eko vaiśyo dhanāḍhyo vai tasya mitraṃ tadābhavat || 7 ||
O Goddess, he always sold ghee and buttermilk. Then, a wealthy Vaiśya became his friend.
महाप्रीतिस्तयोर्जाता वहुवर्षप्रमाणतः । एकदा तु निशायां वै शूद्रेण वणिकः प्रिये ! ॥ ८ ॥
mahāprītistayorjātā vahuvarṣapramāṇataḥ | ekadā tu niśāyāṃ vai śūdreṇa vaṇikaḥ priye ! || 8 ||
Great affection arose between them for many years. O beloved, one night, the Vaiśya was by that Śūdra...
शुभरत्नादिलाभाय कटारेण तदा हतः । द्रव्यं सर्वं गृहीतं तु भूमिमध्ये तथा धृतम् ॥ ९ ॥
śubharatnādilābhāya kaṭāreṇa tadā hataḥ | dravyaṃ sarvaṃ gṛhītaṃ tu bhūmimadhye tathā dhṛtam || 9 ||
...then killed with a dagger for the gain of precious jewels and other valuables. All his wealth was taken and buried in the ground.
तन्मध्ये तु षडंशस्य व्ययं कुर्याद्दिने दिने । बहुवर्षगते काले शूद्रो मृत्युवशोऽभवत् ॥ १० ॥
tanmadhye tu ṣaḍaṃśasya vyayaṃ kuryāddine dine | bahuvarṣagate kāle śūdro mṛtyuvaśo'bhavat || 10 ||
From that, he spent one-sixth of the wealth daily. After many years had passed, that Śūdra also succumbed to death.
पातयामास घोरे तु यमदूतो यमाज्ञया । षष्टिवर्षसहस्राणि भुक्त्वा नरकयातनाम् ॥ ११ ॥
pātayāmāsa ghore tu yamadūto yamājñayā | ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi bhuktvā narakayātanām || 11 ||
By the command of Yama, the messengers of Yama cast him into a terrible hell. He suffered the torments of hell for sixty thousand years.
ततो जातो महादेवि राक्षसो गहने वने । पुनः शृगालयोनिं च मानुषत्वं भवेत्पुनः ॥ १२ ॥
tato jāto mahādevi rākṣaso gahane vane | punaḥ śṛgālayoniṃ ca mānuṣatvaṃ bhavetpunaḥ || 12 ||
Thereafter, O Mahādevī, he was born as a Rākṣasa in a dense forest. Again, he took birth as a jackal, and then again attained human birth.
धनधान्यसमायुक्तो भार्या जाता तु या पुरा । वन्ध्यारोगसमायुक्ता कन्यका चैव जायते ॥ १३ ॥
dhanadhānyasamāyukto bhāryā jātā tu yā purā | vandhyārogasamāyuktā kanyakā caiva jāyate || 13 ||
He is endowed with wealth and grain, but his former wife is afflicted with barrenness, or only daughters are born to him.
तस्य रोगो भवेत्पश्चाद्द्विविधश्च वयोन्तरे । पूर्वजन्मनि भो देवि मित्रं च निहतं यतः ॥ १४ ॥
tasya rogo bhavetpaścāddvividhaśca vayontare | pūrvajanmani bho devi mitraṃ ca nihataṃ yataḥ || 14 ||
Thereafter, in a different stage of life, he suffers from various diseases, O Devī, because in a previous birth, a friend was killed by him.
तत्पापेन च भो देवि पुत्रो नैवोपजायते । बहुपुत्रप्रघाती च कम्परोगी प्रजायते ॥ १५ ॥
tatpāpena ca bho devi putro naivopajāyate | bahuputrapraghātī ca kamparogī prajāyate || 15 ||
Due to that sin, O Devī, no son is born to him. He who caused the death of many sons is born with a trembling disease.
तस्य शान्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु देवि सुशोभने ! षडंशं वै ततो दानं विदुषे ब्राह्मणाय च ॥ १६ ॥
tasya śāntiṃ pravakṣyāmi śṛṇu devi suśobhane ! ṣaḍaṃśaṃ vai tato dānaṃ viduṣe brāhmaṇāya ca || 16 ||
I shall now explain the expiation for this; listen, O beautiful Devī! Thereafter, a sixth part of one's wealth should be given as Dāna to a learned Brāhmaṇa.
गां तथा महिषीं दद्याद्विधिवद्भोजयेद्द्विजान् । गायत्रीजातवेदाभ्यां द्विलक्षं च जपं ततः ॥ १७ ॥
gāṃ tathā mahiṣīṃ dadyādvidhivadbhojayeddvijān | gāyatrījātavedābhyāṃ dvilakṣaṃ ca japaṃ tataḥ || 17 ||
One should give a cow and a buffalo, and feed Dvijaś according to the prescribed rites. Thereafter, two hundred thousand repetitions of the Gāyatrī and Jātavedas mantras should be performed.
कुण्डे कोणत्रये चैव होमं वै कारयेत्ततः । जपस्यैव दशांशेन हवनादिकमाचरेत् ॥ १८ ॥
kuṇḍe koṇatraye caiva homaṃ vai kārayettataḥ | japasyaiva daśāṃśena havanādikamācaret || 18 ||
Thereafter, a Homa should be performed in a triangular Kuṇḍa. The Homa and other rites should be performed with one-tenth the number of repetitions of the Japa.
ततो वै प्रतिमां कुर्याद्वैश्यस्यैव विधानतः । द्वादशेन पलेनैव सुवर्णस्य विशेषतः ॥ १९ ॥
tato vai pratimāṃ kuryādvaiśyasyaiva vidhānataḥ | dvādaśena palenaiva suvarṇasya viśeṣataḥ || 19 ||
Thereafter, an idol of a Vaiśya should be made according to the rites, specifically weighing twelve palaś of gold.
पूजयेत्पूर्वजैर्मन्त्रैस्ततो विप्राय दापयेत् । एवं कृते न संदेहो पुत्रो भवति नान्यथा ॥ २० ॥
pūjayetpūrvajairmantraistato viprāya dāpayet | evaṃ kṛte na saṃdeho putro bhavati nānyathā || 20 ||
One should worship it with the previously mentioned mantras, and then give it to a Vipra. If this is done, there is no doubt that a son will be born; otherwise not.
सर्वरोगःक्षयं याति नात्र कार्या विचारणा ॥ २१ ॥
sarvarogaḥkṣayaṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā || 21 ||
All diseases are destroyed; there is no need for deliberation here.
पुष्यनक्षत्रस्य द्वितीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ अथातः संप्रवक्ष्यामि शृणु देवि विशेषतः । आदौ पापफलं देवि भुज्यते देवमानुषैः ॥ १ ॥
puṣyanakṣatrasya dvitīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || athātaḥ saṃpravakṣyāmi śṛṇu devi viśeṣataḥ | ādau pāpaphalaṃ devi bhujyate devamānuṣaiḥ || 1 ||
[Puṣya Nakṣatra — Pada 2] Lord Śiva said: Now, therefore, I shall explain specifically; listen, O Devī. First, the fruit of sin is experienced by gods and humans.
पश्चात्पुण्यफलं देवि परलोके इहापि वा । एकः शिल्पकरो देवि वसते हस्तिनापुरे ॥ २ ॥
paścātpuṇyaphalaṃ devi paraloke ihāpi vā | ekaḥ śilpakaro devi vasate hastināpure || 2 ||
Thereafter, O Devī, the fruit of Puṇya is experienced in the other world or even in this world. There lived a craftsman, O Devī, in Hastināpura.
हेमदास इति ख्यातो भार्याद्वयसमन्वितः । प्रत्यहं शिल्पकार्यं च करोति व्ययकारणात् ॥ ३ ॥
hemadāsa iti khyāto bhāryādvayasamanvitaḥ | pratyahaṃ śilpakāryaṃ ca karoti vyayakāraṇāt || 3 ||
He was known as Hemadāsa, endowed with two wives. He performed craftwork daily for the sake of expenses.
काशीतः पश्चिमे देवि स्वकर्मनिरतः सदा । अश्वत्थानां च वृक्षाणां छेदनानि चकार सः ॥ ४ ॥
kāśītaḥ paścime devi svakarmanirataḥ sadā | aśvatthānāṃ ca vṛkṣāṇāṃ chedanāni cakāra saḥ || 4 ||
To the west of Kāśī, O Devī, always devoted to his own work, he used to cut down Aśvattha trees.
एवं बहुगते काले शिल्पकारो मृतः प्रिये ! । नरके तस्य पतनं षष्टिवर्षसहस्रकम् ॥ ५ ॥
evaṃ bahugate kāle śilpakāro mṛtaḥ priye ! | narake tasya patanaṃ ṣaṣṭivarṣasahasrakam || 5 ||
When much time had passed in this manner, O beloved, the craftsman died. His fall into hell lasted for sixty thousand years.
पत्न्या सह वरारोहे यातो योनिं बिडालकाम् । बिडालयोनिं वै भुक्त्वा सरटस्तु ततोऽभवत् ॥ ६ ॥
patnyā saha varārohe yāto yoniṃ biḍālakām | biḍālayoniṃ vai bhuktvā saraṭastu tato'bhavat || 6 ||
O Varārohe, along with his wife, he attained the birth of a cat. Having experienced the birth of a cat, he then became a lizard.
पुनः स्यान्मानुषो देवि मध्यदेशे सुपूजितः । पूर्वजन्मनि वृक्षाणां छेदनं प्रत्यहं कृतम् ॥ ७ ॥
punaḥ syānmānuṣo devi madhyadeśe supūjitaḥ | pūrvajanmani vṛkṣāṇāṃ chedanaṃ pratyahaṃ kṛtam || 7 ||
Again, O Devī, he became a human, highly revered in the Middle Country. In his previous birth, he had cut down trees daily.
तेन पापेन भो देवि पुत्रो नैव प्रजायते । कन्यकाश्चैव संजाताः स्त्रिया रोगः सुदारुणः ॥ ८ ॥
tena pāpena bho devi putro naiva prajāyate | kanyakāścaiva saṃjātāḥ striyā rogaḥ sudāruṇaḥ || 8 ||
O Goddess, due to that sin, a son is not born. Only daughters are born, and the woman suffers from a terrible disease.
शरीरे महती पीडा रात्रौ निद्रा न लभ्यते । कन्यकायाश्च वैधव्यं वृक्षच्छेदनतः प्रिये ! ॥ ९ ॥
śarīre mahatī pīḍā rātrau nidrā na labhyate | kanyakāyāśca vaidhavyaṃ vṛkṣacchedanataḥ priye ! || 9 ||
There is great pain in the body, and sleep is not obtained at night. O beloved, due to the cutting of trees, her daughter becomes a widow.
तस्य शान्तिं प्रवक्ष्यामि ततः पापनिवर्त्तनम् । चतुर्थांशं तु वै दानं ब्राह्मणाय प्रदापयेत् ॥ १० ॥
tasya śāntiṃ pravakṣyāmi tataḥ pāpanivarttanam | caturthāṃśaṃ tu vai dānaṃ brāhmaṇāya pradāpayet || 10 ||
I shall now declare the expiation for this, by which the sin will be removed. One should give a quarter share of one's wealth as a gift to a Brāhmaṇa.
दशायुतं जपं कुर्यात् गायत्रीमूलमन्त्रतः । पलपञ्चसुवर्णस्य वृक्षं वै कारयेत्ततः ॥ ११ ॥
daśāyutaṃ japaṃ kuryāt gāyatrīmūlamantrataḥ | palapañcasuvarṇasya vṛkṣaṃ vai kārayettataḥ || 11 ||
One should perform ten ayutas (one hundred thousand) repetitions of the Mūla Mantra of Gāyatrī. Then, one should have a tree made of five palas of gold.
पूजयित्वा यथान्यायं वृक्षं विप्राय दापयेत् । पञ्चधेनुं तथा दद्याद् वृषं चाभरणान्वितम् ॥ १२ ॥
pūjayitvā yathānyāyaṃ vṛkṣaṃ viprāya dāpayet | pañcadhenuṃ tathā dadyād vṛṣaṃ cābharaṇānvitam || 12 ||
After worshipping the tree according to the proper rites, one should give it to a Brāhmaṇa. One should also give five cows and a bull adorned with ornaments.
कूष्माण्डं नारिकेरं च पञ्चरत्नसमन्वितम् । गङ्गामध्ये च दातव्यं ततः पापक्षयो भवेत् ॥ १३ ॥
kūṣmāṇḍaṃ nārikeraṃ ca pañcaratnasamanvitam | gaṅgāmadhye ca dātavyaṃ tataḥ pāpakṣayo bhavet || 13 ||
A Kuṣmāṇḍa gourd and a coconut, along with five jewels, should be offered in the middle of the Gaṅgā. Then, the sin will be destroyed.
सर्वव्याधिः क्षयं याति कन्यका च सुखान्विता । पुत्रश्चैव प्रजायेत नात्र कार्या विचारणा ॥ १४ ॥
sarvavyādhiḥ kṣayaṃ yāti kanyakā ca sukhānvitā | putraścaiva prajāyeta nātra kāryā vicāraṇā || 14 ||
All diseases are destroyed, and the daughter becomes happy. A son is also born; there is no doubt about this.
पुष्यनक्षत्रस्य तृतीयचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ मध्यदेशे वरारोहे लोहकारश्च तस्थिवान् । गौरेका लोहकारेण बाल्यतः पालिता शिवे ! ॥ १ ॥
puṣyanakṣatrasya tṛtīyacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || madhyadeśe varārohe lohakāraśca tasthivān | gaurekā lohakāreṇa bālyataḥ pālitā śive ! || 1 ||
[Puṣya Nakṣatra — Pada 3] Lord Śiva said: O beautiful-thighed one, in the Middle Country, there lived a blacksmith. O Śive, a cow was raised by that blacksmith from its calfhood.
एकस्मिन्दिवसे देवि पङ्के मग्ना च गौर्वरा । तच्छ्रुत्वा लोहकारस्तु न गतस्तत्र वै शिवे ! ॥ २ ॥
ekasmindivase devi paṅke magnā ca gaurvarā | tacchrutvā lohakārastu na gatastatra vai śive ! || 2 ||
O Goddess, one day that excellent cow became stuck in mud. O Śive, hearing of this, the blacksmith did not go there.
मृता रात्रौ तदा देवि पङ्के वैतरणी च सा । बहुघस्रात्ततो देवि मरणं तस्य वै गृहे ॥ ३ ॥
mṛtā rātrau tadā devi paṅke vaitaraṇī ca sā | bahughasrāttato devi maraṇaṃ tasya vai gṛhe || 3 ||
O Goddess, that cow then died in the mud during the night, becoming like the Vaitaraṇī river. O Goddess, after many days, death occurred in his house.
तस्य पत्नी सती जाता सत्यलोकं गतौ च तौ । दशलक्षमितं वर्षं सत्यलोके च तस्थिवान् ॥ ४ ॥
tasya patnī satī jātā satyalokaṃ gatau ca tau | daśalakṣamitaṃ varṣaṃ satyaloke ca tasthivān || 4 ||
His wife became a Sati, and both of them went to Satyaloka. They resided in Satyaloka for ten lakh years.
पुनः पुण्यक्षये जाते मर्त्यलोके तदाभवत् । मानुषः शुभजन्मा च धनधान्यसमन्वितः ॥ ५ ॥
punaḥ puṇyakṣaye jāte martyaloke tadābhavat | mānuṣaḥ śubhajanmā ca dhanadhānyasamanvitaḥ || 5 ||
Again, when their merit was exhausted, they were born in the mortal world as humans, of noble birth, endowed with wealth and grain.
पत्न्या सह वरारोहे ब्राह्मणानां च सेवकः । पूर्वजन्मनि देवेशि पङ्के मग्ना च यत्र गौः ॥ ६ ॥
patnyā saha varārohe brāhmaṇānāṃ ca sevakaḥ | pūrvajanmani deveśi paṅke magnā ca yatra gauḥ || 6 ||
O beautiful-thighed one, he became a servant of Brāhmaṇas along with his wife. O Goddess of gods, in a previous birth, where the cow was stuck in the mud,
न गतस्तत्र भो देवि तस्मात्पुत्रो न जायते । कन्या जाता पुरा देवि तस्या मृत्युश्च जायते ॥ ७ ॥
na gatastatra bho devi tasmātputro na jāyate | kanyā jātā purā devi tasyā mṛtyuśca jāyate || 7 ||
O Goddess, he did not go there; therefore, a son is not born to him. O Goddess, a daughter was born previously, but she also died.
तदर्थं वाटिकां कूपं पथि मध्ये च कारयेत् । कुर्याच्चैव तुलादानं पात्राणि विविधानि च ॥ ८ ॥
tadarthaṃ vāṭikāṃ kūpaṃ pathi madhye ca kārayet | kuryāccaiva tulādānaṃ pātrāṇi vividhāni ca || 8 ||
For that purpose, one should construct a garden and a well in the middle of the path. One should also perform a Tulādāna and give various kinds of vessels.
गोयुग्मं घृतकुम्भं च ब्राह्मणाय प्रदापयेत् । गायत्रीमन्त्रजाप्यं च लक्षमेकं तु कारयेत् ॥ ९ ॥
goyugmaṃ ghṛtakumbhaṃ ca brāhmaṇāya pradāpayet | gāyatrīmantrajāpyaṃ ca lakṣamekaṃ tu kārayet || 9 ||
One should give a pair of cows and a pot of ghee to a Brāhmaṇa. One should also cause one lakh repetitions of the Gāyatrī Mantra to be performed.
होमं कुर्यात्ततो देवि तिलधान्यादितण्डुलैः । ब्राह्मणान्भोजयेद्देवि शतसंख्यान्वरानने ! ॥ १० ॥
homaṃ kuryāttato devi tiladhānyāditaṇḍulaiḥ | brāhmaṇānbhojayeddevi śatasaṃkhyānvarānane ! || 10 ||
O Goddess, thereafter one should perform a Homa with sesame, grains, and rice. O beautiful-faced one, one should feed a hundred Brāhmaṇas.
एवं कृत्वा वरारोहे पुत्रो भवति नान्यथा । वन्ध्यात्वं नाशमायाति व्याधिनाशो भवेद्ध्रुवम् ॥ ११ ॥
evaṃ kṛtvā varārohe putro bhavati nānyathā | vandhyātvaṃ nāśamāyāti vyādhināśo bhaveddhruvam || 11 ||
O beautiful-thighed one, by doing this, a son is born, and not otherwise. Barrenness is destroyed, and disease is certainly annihilated.
पुष्यनक्षत्रस्य चतुर्थचरणप्रायश्चित्तकथनम् ॥ शिव उवाच ॥ अयोध्यानगराद्देवि पूर्वे क्रोशचतुर्द्दशे । तत्राप्येको ऽवसच्छाककारो वैडुम्बराभिधः ॥ १ ॥
puṣyanakṣatrasya caturthacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || ayodhyānagarāddevi pūrve krośacaturddaśe | tatrāpyeko 'vasacchākakāro vaiḍumbarābhidhaḥ || 1 ||
[Puṣya Nakṣatra — Pada 4] Lord Śiva said: The expiation for the fourth Pada of Puṣya Nakṣatra. O Goddess, fourteen Krośas to the east of Ayodhyā city, there lived a vegetable seller named Vaiḍumbara.
चिन्ता तस्याऽभवत्पत्नी पतिसेवापरायणा । शाककारो महासाधुर्विष्णुभक्तिरतः सदा ॥ २ ॥
cintā tasyā'bhavatpatnī patisevāparāyaṇā | śākakāro mahāsādhurviṣṇubhaktirataḥ sadā || 2 ||
His wife was named Cintā, devoted to serving her husband. That vegetable seller was a great virtuous man, always engrossed in devotion to Viṣṇu.
गुरुसेवारतो नित्यं प्रत्यहं शाकविक्रयी । एका मार्जारिका श्वेता पालिता तेन वै हता ॥ ३ ॥
gurusevārato nityaṃ pratyahaṃ śākavikrayī | ekā mārjārikā śvetā pālitā tena vai hatā || 3 ||
He was always devoted to serving his Guru and sold vegetables daily. He killed a white pet cat.
प्राप्तौ वै तमसातीरे तीर्थे मृत्युर्मम प्रिये ! विष्णुभक्तिरतो यस्मात्तीर्थे मृत्युफलादपि ॥ ४ ॥
prāptau vai tamasātīre tīrthe mṛtyurmama priye ! viṣṇubhaktirato yasmāttīrthe mṛtyuphalādapi || 4 ||
O My Beloved! Because he was devoted to Viṣṇu, he attained death at the sacred bank of the Tamasā river, and due to the fruit of dying in a sacred place...
न गतो यमलोकं तु भुक्त्वा स्वर्गं तु चाऽभवत् । षष्टिवर्षसहस्राणि पुनः पुण्यक्षयो यदा ॥ ५ ॥
na gato yamalokaṃ tu bhuktvā svargaṃ tu cā'bhavat | ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi punaḥ puṇyakṣayo yadā || 5 ||
He did not go to Yamaloka, but enjoyed Svarga. After sixty thousand years, when his merit was exhausted...
तदा वृषभयोनिश्च मर्त्यलोकेऽभवत्पुनः । मानुषत्वं ततो यातो धनधान्यसमन्वितः ॥ ६ ॥
tadā vṛṣabhayoniśca martyaloke'bhavatpunaḥ | mānuṣatvaṃ tato yāto dhanadhānyasamanvitaḥ || 6 ||
Then he was reborn in the mortal world as a bull. Thereafter, he attained human birth, endowed with wealth and grains.
सुन्दरो विष्णुभक्तित्वात्पुत्रेण रहितः शिवे ! गर्भाणां पतनं यातं यतो मार्जारिका हता ॥ ७ ॥
sundaro viṣṇubhaktitvātputreṇa rahitaḥ śive ! garbhāṇāṃ patanaṃ yātaṃ yato mārjārikā hatā || 7 ||
O Śivā! Though handsome due to his devotion to Viṣṇu, he was without a son. His wife suffered miscarriages because the cat was killed.
सगर्भा च तदा देवि ततो गर्भो विनश्यति । तस्य शान्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं गिरिजे वरे ! ॥ ८ ॥
sagarbhā ca tadā devi tato garbho vinaśyati | tasya śāntiṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ girije vare ! || 8 ||
O Goddess! The cat was pregnant at that time, hence the destruction of the fetuses. O excellent Girijā! Listen, I shall now declare the expiation for this.
गृहवित्तार्द्धभागं वै ब्राह्मणाय प्रदापयेत् । तदा पापं क्षयं याति नात्र कार्य्या विचारणा ॥ ९ ॥
gṛhavittārddhabhāgaṃ vai brāhmaṇāya pradāpayet | tadā pāpaṃ kṣayaṃ yāti nātra kāryyā vicāraṇā || 9 ||
One should give half of one's household wealth to a Brāhmaṇa. Then the sin is destroyed; there is no doubt about this.
शिवार्चनं कारयित्वा रौप्यमार्जारिकां तथा । पलानां सप्तकैः कुर्यात् सगर्भां विमलां शुभाम् ॥ १० ॥
śivārcanaṃ kārayitvā raupyamārjārikāṃ tathā | palānāṃ saptakaiḥ kuryāt sagarbhāṃ vimalāṃ śubhām || 10 ||
After performing the worship of Śiva, one should have a silver cat made, weighing seven palas, pregnant, pure, and auspicious.
पूजयित्वा ततो देवि ततो दद्याद्द्विजात्मने । लक्षं जाप्यं ततो देवि त्र्यम्बकेण विशेषतः ॥ ११ ॥
pūjayitvā tato devi tato dadyāddvijātmane | lakṣaṃ jāpyaṃ tato devi tryambakeṇa viśeṣataḥ || 11 ||
O Goddess! After worshipping it, one should then give it to a Brāhmaṇa. O Goddess! Thereafter, one hundred thousand repetitions of the Tryambaka mantra should be performed, especially.
ततो भवति वै शुद्धः पूर्वपापान्न संशयः । पुत्रो भवति वै देवि रोगाणां संक्षयस्तथा ॥ १२ ॥
tato bhavati vai śuddhaḥ pūrvapāpānna saṃśayaḥ | putro bhavati vai devi rogāṇāṃ saṃkṣayastathā || 12 ||
Then one becomes purified from previous sins, without a doubt. O Goddess! A son is born, and diseases are also destroyed.
Key Takeaways & AI Summary
This chapter explores the profound teachings of The Yoga of Puṣya Nakṣatra Expiations and Remedies. It includes 58 verses detailing core themes like "puṣyanakṣatrasya prathamacaraṇaprāyaścittakathanam || śiva uvāca || pāpena jāyate vyādhiḥ pāpenaivā'suto bhavet | pāpena jāyate mūrkhaḥ pāpenaiva daridratā || 1 ||", "pūrvajanmakṛtaṃ yattu pāpaṃ vā puṇyameva vā | iha janmani bho devi bhujyate sarvadehibhiḥ || 2 ||", "puṇyena jāyate vidyā puṇyena jāyate sutaḥ | puṇyena sundarī nārī puṇyena labhate śriyam || 3 ||".The classical Sanskrit treatise on karmic ripening (Karma Vipāka), Jyotiṣa Nakṣatra-pada diagnostics, and Vedic–Purāṇic atonements (Prāyaścitta) — presented as a dialogue between Lord Śiva and Goddess Pārvatī.