Tripura Rahasya Chapter 21, Verse 49
The Steadfast Abidance in Pure Awareness (ज्ञाननिष्ठा)
Verse 49
देहको ही आत्मा समभते हैँ ओर ऋृश्यको भी सत्य ही मानते हैं ॥४२॥। मन्द ज्ञानियोंकी शुद्ध चिन्सय आत्माका ज्ञान होता है और उन्हें जगत् भी असत्य दिखायी देता है; तथापि अभ्यासकी कमीके कारण पूव वासनाओंसे उनका ज्ञान दब जाता है ओर देह ही आत्मभावसे भासने लगता हे तथा बीच-बीचमें उन्हें जगतकी सत्यताका भान भी हो जाता है ॥ ४३-४४ ॥ किन्तु उनके जो ज्ञानके संस्कार हैं वे पुन उनकी इस असत् दृष्टिका दूर कर देते हैँ। इस प्रकार उनके सत्य और मिथ्या ज्ञानके संस्कार परस्पर मिलकर बीच-बीचपमें स्पष्ट फलका भाग कराते हैं।| ४५-४६ पू० ॥ ब्रह्मन ! यद्यपि ये दोनों ही संस्कार समानरूपसे आते रहते हें, तथा इनका प्रभाव एक-जेसा नहीं होता। ज्ञानकी वासना सत्यरूप है, इसलिये उससे दरृश्यकी मिथ्या बासना बाधित हो जाती दे; किन्तु हृश्यकी मिथ्या वासनासे सत्यवासना बाधित नहीं होती ॥४६ 3०-४७॥ दिप्रच: | जब वह मिथ्यावासनाके अधीन द्ोकर शुद्ध वासनाका भूल जाता है तो उस मिथ्यावासनाको श्रमरूप निश्चय करके त्याग द्वार्विशोडथ्याय: | ३५७ विधूय. वासनां सत्यामुपेति ब्राह्मणोत्तम । ततो न बाधिता सत्यवासना भवति क़चित् ॥ ४९॥
Thus, this great yogi, beyond worldly activities, sometimes does something but does not know it again.
Sanskrit text, transliteration and translation form the scripture layer. Explanations and the 3-Lens Guide are AI-assisted study aids. How we source and translate texts
Further study: Vedantic glossary (Atman, Brahman, Karma, Dharma, Moksha) · All chapters of Tripura Rahasya